3285 و در ، ص 620 فهرست آن ، معرّفى شده است .
5 . نسخهء ديگرى در كتابخانهء آقاى دكتر محمّد مفتاح ، در تهران ، تحت شمارهء 259 با خطّ محمّد باقر قمى تبريزى موجود است ، كه در فهرست آن معرّفى شده است كه با خطّ مؤلّف و كاتب حاشيهها و تعليقاتى دربردارد . علاوه بر مراكز فوق ، نسخههاى متعدّد ديگرى از اين تفسير شريف ، در ديگر مراكز نگهدارى كتاب ، در ايران و جهان ، وجود دارد . اين تفسير ، در سال 1319 ، با طبع سنگى در 107 صفحه ، چاپ شده است .
* تفسير العروة الوثقى
از اين عالم نامى ، تفسير ديگرى نيز ، در اختيار هست ، كه به نام « العروة الوثقى » ناميده مىشود . اين تفسير ، دربرگيرندهء نكات و تحقيقات جالب توجّه مىباشد . مطلع و سرآغاز آن چنين است : « الحمد للّه الّذي أنزل على عبده كتابا الهيّا يتفجّر من بحار انهاره العلوم الحقيقيّة تفجيرا و خطابا سماويّا ، تقتبس من أنواره أسرار الحكمة الّتي من اوتيها فقد اوتى خيرا كثيرا . . . . » البتّه ، از اين تفسير نيز ، فقط سورهء فاتحه ، كامل است ، و مقدارى هم ، از سورهء بقره مورد تفسير ، واقع شده است . « 1 »
* تفسير عين الحياة
يكى ديگر از كارهاى تفسيرى و قرآنى شيخ بزرگوار ما ، تفسير عين الحياة مىباشد . صاحب الذّريعة ، و صاحب امل الآمل ، نسبت اين تفسير را به شيخ بهائى محقّق دانستهاند ، و آن تفسير ، در كتابخانهء خوانسارى موجود مىباشد ، و شيوهء كار آن به صورت تفسير مزجى و تلفيقى است ، كه با اخبار و احاديث امتزاج دارد ، همانند تفسير صافى مرحوم ، فيض كاشانى . اين تفسير ، از آغاز سورهء فاتحه تا پايان ، و از سورهء بقره ، تا آيهء
فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ
( سورهء بقره ، آيهء 37 ) .
حواشى متعدّدى از خود مؤلّف ، به آن تفسير ، اضافه شده است . نسخهء ناقصى از اين تفسير ، در كتابخانهء شيخ ما ، ( ميرزاى شيرازى ) ، در سامرّاء ، موجود است ، كه از كتابخانهء شيخ محمّد رضا طبسى ، از كربلا به سامرّاء انتقال يافته ، و نشان مىدهد كه در سال 1048 ه ، از حيدرآباد ، خريدارى شده است . روى اين نسخه ، تملّك سيّد على خان مدنى ، در سال 1088 ه . ق ، مشاهده مىشود .
* آغاز آن
در آغاز اين تفسير آمده است :
« الحمد للّه الّذى أنزل على عبده كتاب و لم يجعل له عوجا . . . »
تا مىنويسد : « . . . يا إخوان الدّين و خلّان اليقين ما التمستموه من اقلّ خلق بضاعة و اكثرهم اضاعة من تأليف تفسير صغير الحجم ، وجيز اللّفظ ، قليل المعونة ، طاويا عن مدّ اطناب الأطناب ، كشحا ، ضاريا عن انارة شهاب الإشهاب ، صفحا ، فانّ ذلك موكول الى تفسيرنا المسمّى ب « العروة الوثقى » . . . » ، تا اينكه مىنويسد : « . . . و سمّيته ، « عين الحياة » ، راجيا أن يكون وسيلة الى النّجاة و ذريعة إلى علوّ الدّرجات » .
* پايان تفسير
اين تفسير تا آيه
إِذْ قالَتِ امْرَأَتُ عِمْرانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ ما فِي بَطْنِي مُحَرَّراً فَتَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
( سورهء آل عمران ، آيهء 35 ) ، موجود است ، و نزديك به 3000 سطر مىشود ، و تفصيل تفسير آيات را به
هامش
( 1 ) كشف الحجب و الأستار ص 381 ، كد معرّفى 2113 .