بين مردم شده است ، و شايد عوامل ديگرى نيز در كار باشد كه ما از آنها بىاطّلاعيم .
تفسير فوق ، يكى از ثمرات آن دوران درخشان مىباشد . « 1 »
294 . تفسير عيانى [ م 1013 ه . ق ]
مؤلّف آن ، ابو محمّد ، محمّد بن محمود ، متخلّص به عيانى ، يكى از اعلام ، قرن يازدهم هجرى مىباشد .
او ، در علوم و معارف متنوّع ، به خصوص در علوم غريبه ، جفر و رمل و اعداد ، دست توانايى داشته است و در آن زمينهها ، داراى تأليفات متعدّدى مىباشد . يكى ديگر از آثار او ، خلاصة التّرجمان در شرح خطبة البيان ، مىباشد ، كه در سال 1013 ه ، از تأليف آن فراغت يافته است . و ديگرى ، ايجاز مفاتيح الإعجاز ، پيرامون تفسير قرآن و علوم عاليهء آن ، مىباشد .
* مركز نگهدارى
اين كتاب ، در كتابخانهء دانشگاه تهران ، جزء كتب اهدايى استاد ، سيّد محمّد مشكات ، ج 1 ، ص 9 ، تحت شمارهء 164 ، و فهرست كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى ، ج 10 ، ص 660 ، تحت شمارهء 3102 ، رسالهء 10 ، موجود مىباشد . « 2 »
295 . تفسير صدر الدّين حسينى [ م اوايل قرن 11 ه ]
مؤلّف آن ، صدر الدّين محمّد بن ابى الصّفا حسينى ، ( متوفّى اوايل قرن 11 هجرى ) ، يكى از اعلام قرن دهم و اوايل قرن يازدهم هجرى ، مىباشد .
تفسير او ، پيرامون آيات شريفهء معروف به « آية الكرسى » ، است ، كه در فهرست كتابخانهء مجلس تهران ، جلد 10 ، بخش 4 ، ص 1788 ، تحت شمارهء 3802 ، معرّفى شده است .
ما پيرامون اين تفسير شريف اطّلاعات بيشترى كسب ننموديم . « 3 »
296 . تفسير دهدار شيرازى [ م 1016 ق ]
مؤلّف آن ، خواجه محمّد بن محمود دهدار شيرازى ، يكى از اعلام قرن دهم و اوايل قرن يازدهم هجرى مىباشد .
او يكى از عارفان قرن نامبرده و داراى آثار عرفانى متعدّدى مىباشد . او رسالهاى در تفسير عرفانى و حكمى دو سورهء الضّحى و الانشراح ، به فارسى دارد كه در سال 1013 ه ، از تأليف آن ، فراغت يافته است .
انگيزهء تأليف او ، اين بوده است كه سورههاى مزبور ، در حقّ پيامبر عظيم الشّأن اسلام ، نازل شده است و تفسير او مقامات عرفانى پيامبر خدا را ، مورد عنايت و بررسى قرار مىدهد . « 4 »
در تاريخ ادبيّات دكتر ذبيح اللّه صفا ، آمده است ، كه فراغت از تأليف آن ، در سال 1013 ه ، بوده است ، و سبك نگارش آن ، همانند ديگر نگارشهاى دينى و مذهبى در عهد صفويّه بوده و اين شيوه ، در آن عهد ، رواج كامل داشته است . « 5 »
297 . تا 298 . تفاسير قاضى نور اللّه شوشترى [ مستشهد 1019 ه . ق ]
مؤلّف آن ، شهيد سعيد ، سيّد جليل القدر ، عالم نبيل ، قاضى سيّد نور الدّين نور اللّه بن سيّد شرف الدّين شوشترى مرعشى ، ( شهيد در سال 1019 ه ) ، يكى
هامش
( 1 ) الذّريعة ج 4 .
( 2 ) كشف الحجب و الاستار ، تأليف سيّد اعجاز حسين نيشابورى ، 1286 ، چاپ شهاب ، ص 112 .
( 3 ) فهرست كتابخانهء مجلس ج 10 ، بخش 4 ، ص 1788 .
( 4 ) تاريخ ادبيّات در ايران ، دكتر صفا ، ج 3 / 5 ، ص 1464 .
( 5 ) تاريخ ادبيّات در ايران ، دكتر صفا ، ج 5 ، ص 225 و 227 .