226 . تفسير القرآن آنسى [ م : اوايل قرن نهم ]
مؤلّف محترم آن ، قاضى احمد بن على اعقم آنسى ، ( متوفّى اوايل قرن نهم ) ، يكى از اعلام زيدى يمنى در قرن نهم هجرى مىباشد .
ما در مورد اين مفسّر محترم ، اطلاعات بيشترى كسب ننموديم ، فقط در كتاب « مؤلّفات الزيديّة » ، او را به عنوان مفسّر قرآن كريم ياد نموده است . « 1 » و در جلد ديگر به عنوان ناسخ و كاتب كتاب « إزالة التّهمة ببيان ما يجوز من مخالطة الظلمة » تأليف سيد الإمام البدر ، محمّد بن اسماعيل امير آورده است ؛ كه توسّط مكتبة الجامع الكبير در سال 1160 ، به طبع رسيده است . « 2 » باز در جلد سوّم همان كتاب ، ضمن مؤلّفات زيديّه از تفسير قرآن كريم احمد بن على اعقم آمده است . « 3 »
امّا اينكه تفسير او چه روشى داشته است و داراى چه عناوينى مىباشد ، متأسّفانه با تلاشى كه صورت گرفت ، اطّلاعات بيشترى به دست نيامد .
اميد است در مراحل بعدى كتاب ، با كمك پژوهندگان ، تكميل گردد . او برادر مفسّرى دارد ، بنام محمّد بن على اعقم ، كه در قرن هشتم مىزيسته است ، و از تفسير او به نام تفسير القرآن الكريم ياد شده است ، و آغاز تفسير او : « الحمد للّه الّذى نزّل القرآن على قلب نبيّه . فجعله عزّا و علاء من اعظم الحجج الهائلة » مىباشد . « 4 »
227 . تفسير آيات الأحكام ابن متوّج [ م 820 ق ]
مؤلّف آن ، ابو النّاصر جمال الدّين ، شيخ احمد بن عبد اللّه بن محمّد بن علىّ بن حسن متوّج بحرانى ، از اكابر علماى اوايل قرن نهم هجرى است . اينك بخشى از آراء بزرگان ادب و فقه و فقاهت و تفسير را در حقّ او مىآوريم :
1 . گفتار صاحب ريحانة الأدب :
مرحوم مدرّس ، دربارهء او مىنويسد : « او از اكابر علماى اماميّه ، در اوايل قرن نهم هجرى ، مجتهد جليل القدر ، فتاواى او در همه جا منتشر بود . او از اكابر تلامذهء فخر الدّين ، و از اساتيد ابن فهد احسائى و ديگر اجلّه بود و با شهيد اوّل هم ملاقات كرده است . در عصر خود ، رياست مذهبى به او منتهى ، در بحرين ، متصدّى امور حسبيّه ، و فصل خصومات شرعيّه و ديگر وظائف دينيّه بوده و به سال 802 ه . ق ، در پشت كتاب تلخيص التّذكرة به ابن فهد مذكور ، اجازه نوشته شده است .
* تأليفات او
1 . آيات الأحكام ، موسوم به « منهاج الهداية » ، كه غير از آن آيات الأحكام معاصرش احمد بن عبد اللّه بن سعيد مذكور ما مىباشد .
2 . اخذ الثّار ، كه منظومهاى در شرح حال مختار بن ابى عبيده ثقفى ، خونخواه اهل بيت ( ع ) مىباشد .
3 . تفسير قرآن مجيد .
4 . شرح قواعد علّامه .
5 . كفاية الطّالبين فى اصول الدّين .
6 . ما يجب على المكلّفين .
7 . مجمع الغرائب كه حاوى فروع نادر و غريب مىباشد .
8 . مختصر التذكرة .
9 . المقاصد .
10 . مقتل الحسين ( ع ) ، كه بهصورت منظوم مىباشد .
* وفات او
وفات او طبق اظهارات پسرش ، شيخ ناصر ، در سال
هامش
( 1 ) مؤلّفات الزيديّة ج 1 ، ص 307 .
( 2 ) مؤلّفات الزيديّة ج 1 ، ص 122 .
( 3 ) مؤلّفات الزيديّة ج 1 ، ص 186 .
( 4 ) مؤلّفات الزيديّة ج 1 ، ص 312 .