نامهاى كه به شاگردش احمد بن فهد احسائى نگاشتهاند ، و در ص 802 ، آمده است . او از جمله تصانيف خود ، تفسيرش را مىنويسد كه در آن مورد آيات ناسخ و منسوخ بسط قول داده است ، چون مجتهد منبسط الأحكام شديدا به آنها احتياج دارد .
سپس اين بخش را از تفسير خود خارج ساخته و جهت سهل التّناول بودن ، مستقلا ترتيب داده است .
و همچنين يكى ديگر از تأليفات خود را آيات الأحكام ، ذكر مىكند ، كه به نام « منهاج الهداية » ، ناميده است .
سليمان مىگويد : « من در آغاز سنين جوانى در سال 1091 ، به برخى از مشايخ و بزرگان قرائت نمودهام . » « 1 »
* نسخههاى موجود
1 . نسخهء كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى تهران ، تحت شمارهء 12641 .
2 . نسخهء ديگر ، باز در كتابخانهء مجلس شورا ، تحت رقم 12216 .
3 . نسخهاى به خطّ مؤلّف در كتابخانهء عمومى آية اللّه مرعشى نجفى ( ره ) در قم ، تحت شماره 82 كه در ، ج 1 ، ص 309 فهرست آن معرّفى شده است .
4 . نسخهء ديگر ، با خطّ نويسندهء گمنام و مجهول ، باز در كتابخانهء عمومى آية اللّه مرعشى نجفى ( ره ) تحت شمارهء 466 كه در ، ج 2 ، ص 71 ، فهرست آن مذكور است .
5 . نسخهء ديگرى ، از اين كتاب در مجموعهء شش رسالهء قطع خشتى به خطّ عماد الدّين بن عبد السّميع ، در كتابخانهء استاد سيّد محمّد مشكات مىباشد ، كه سرآغاز آن :
« الحمد للّه مكافاة لإفضاله و الصّلاة على محمّد و آله ، و بعد ، فهذه رسالة فى النّاسخ و المنسوخ ، فانّ ذلك اوّل ما يجب ان يبدأ به من علوم القرآن . . . . »
228 . كنز العرفان فاضل مقداد [ م 826 ق ]
مؤلّف آن ، شيخ بزرگوار ، امام فقه و فقاهت ، شرف الملّة و الدّين ، ابو عبد اللّه مقداد بن عبد اللّه سيورى حلّى ، يكى از اعيان اعلام قرن نهم هجرى است . او شاگرد ارزندهء شهيد اوّل ، و شارح اثر معروف كلامى « باب حادى عشر » ، مىباشد . « 2 »
كتاب كنز العرفان براساس يك مقدّمه و به ترتيب كتابهاى فقهى و حكمى پيش رفته است ، از طهارت آغاز شده ، در ديات خاتمه پيدا مىكند .
آغاز آن : « الحمد للّه الّذى انزل على عبده الكتاب لكلّ شىء تبيانا و جعله لتصديق نبوّته و تأييد رسالته معجزا و برهانا . » و پايان آن سبحان ربك ربّ العراة عما يصفون و سلام على المرسلين و الحمد للّه ربّ العالمين .
اين تفسير ، در سال 1313 ، بهصورت مستقل در ايران چاپ گرديده است و در آغاز آن شرح حال مؤلّف از روضات الجنّات آمده است ، و در حواشى آن ، تعليقات و حواشى متعدّدى از كتابهاى تفسير مندرج شده است . و باز در حاشيهء تفسير منسوب به امام حسن عسكرى ( ع ) ، در سال 1315 ، به چاپ رسيده است . « 3 »
پس از آن تاريخ بارها در ايران به چاپ رسيده است ، بهويژه ، در اين اواخر كه متن درسى پارهاى از مراكز دانشگاهى ، گرديده است .
اين كتاب مستطاب ، كه متأثّر از تفسير امين الإسلام طبرسى است ، و سبك و روش تفسيرى او
هامش
( 1 ) مقدّمهء شرح النّاسخ و المنسوخ .
( 2 ) كتاب باب حادى عشر ، به علت فشرده و جامع بودن ، از دوران تأليف تاكنون مورد توجّه محافل علمى بوده است به حدّى كه سالها است كه كتاب رسمى حوزههاى علميه مىباشد اين كتاب اخيرا توسّط نگارنده به فارسى ترجمه شده و از سوى انتشارات دفتر نشر نويد اسلام چاپ و بارها تجديد طبع شده است . هماكنون چاپ هفتم آن با اعرابگذارى كامل در اختيار اهل فضل و دانش قرار دارد .
( 3 ) الذّريعة ج 18 ، ص 159 ، كد معرفى 1184 .