در فهارس كتابخانهها ، به اسامى تفاسيرى برمىخوريم كه از ابن سيناست :
1 . تفسير سورهء حم سجده .
2 . تفسير سورهء توحيد . ( اين تفسير در فهرست كتابخانهء فيضيّه ، ج 2 ، ص 158 ، تحت شمارهء 1984 معرّفى شده است )
3 . تفسير سورهء الفلق و النّاس ، ( نسخهاى از آن به شمارهء 5967 در دفتر كتابخانهء آستان قدس رضوى ثبت شده است . )
4 . تفسير آيهء
« ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ »
( بقره / 29 ، فصلت / 11 ) كه در حاشيهء شرح الهدايه طبع 1313 آمده است .
5 . تفسير سورهء الاعلى .
6 . تفسير سورهء اخلاص ، به خطّ حاج محمود تبريزى ، شاگرد امير صدر الدّين دشتكى ، كه نسخهاى از آن در كتابخانهء سيّد نصر اللّه تقوى موجود است . « 1 »
* نمودارى از تفاسير ابن سينا در فهرست خانبابا مشار
مرحوم خانبابا مشار ، در فهرست كتابهاى چاپى عربى ، يك جا چند تفسير منسوب به ابو على سينا را به اين ترتيب معرّفى مىكند :
1 . تفسير آيهء دخان ، چاپ طهران ، 1313 ه . ش ، چاپ سنگى وزيرى در حاشيهء شرح هداية الحكمة ، از ص 296 تا 298 .
2 . تفسير سورهء التّوحيد ، چاپ طهران ، 1313 ه . ش ، چاپ سنگى وزيرى در حاشيهء شرح هداية الحكمة ، از ص 299 تا 311 .
3 . تفسير سوره الحمد ، چاپ مصر ، 1335 ه . ش ، سربى رقعى ، 208 صفحه ، ضمن كتاب جامع البدائع .
4 . تفسير سورهء التّوحيد و سورهء الفلق و سورهء النّاس ، طهران ، 1322 ه . ش ، سربى رقعى ، چاپخانهء بانك ملّى ، در 100 صفحه .
5 . تفسير سورهء الفلق ، طهران ، 1313 ه . ش ، چاپ سنگى وزيرى ، در حاشيهء شرح هداية الحكمة ، از صفحهء 312 تا 317 براساس چاپ مصر 1335 ه . ش .
6 . تفسير سورهء النّاس طهران ، 1313 ه . ش ، وزيرى ، در حاشيهء هداية الحكمة ، از ص 318 تا 320 براساس چاپ مصر .
7 . تفسير فواتح السّور ، طهران ، 1308 ه . ش ، چاپ سنگى ، ضمن كنوز الفوائد ملّا عباس على كيوان ، از ص 156 تا 162 .
8 . تفسير المعوّذتين ، ( سورهء الفلق و النّاس ) چاپ دهلى ، 1894 م . « 2 »
* روش تفسيرى او
گرچه نگارنده ، تاكنون موفّق به مطالعهء تفاسير ابو على سينا نشده است ، ولى با توجّه به طرز تفكّر فلسفى و عقلانى او ، طبيعى است ، كه روش تفسيرى او ، يك روش فلسفى و حكمى بوده باشد .
آقاى دكتر ذبيح اللّه صفا مىنويسد :
« تفاسيرى به ابو على سينا نسبت داده شده است ، و نسخى از اين تفاسير در كتابخانههاى مختلف موجود است ، در اين تفاسير ، شيخ با تأويلات فلسفى ، به بيان مقاصد پرداخته است .
غالب كلمات آيات را با اصطلاحات فلسفى معادل آورده است ، از جملهء اين تفاسير تفسير آيهء
هامش
مردهاى بود ، جالينوس آن را زنده ساخت ، پراكنده بود رازى آن را گرد آورد ، ناقص و ناتمام بود ، ابو على سينا آن را تكميل نمود . » الأعلام زركلى ، ج 2 ، ص 241 .
( 1 ) الذّريعة ، ج 18 ص 121 ، كد معرّفى 996 - المؤلّفين ، ج 4 ، ص 20 و 23 .
( 2 ) فهرست كتابهاى چاپى عربى ، چاپ 1344 ، چاپخانهء رنگين .