از او روايت كردهاند كه او در همان سال وفات فرزندش ، در سال 385 درگذشته است « 1 » .
تاريخ درگذشت او بين ابن جوزى و ابن خلكان و مؤلّف تاريخ قم مورد اختلاف مىباشد ، كه تفصيل آن در پاورقى الذريعة ج 4 ، ص 325 آمده است .
* تكميل بحث
عبّاد كه با عنوان « امين » ملقّب بود . فردى متديّن نيكوكار و پيشرو و در صناعت كتابت و خطّ بود او كاتب ركن الدّولة و نويسندهء عميد صاحب خراسان بود كتابى نيز در احكام قرآن نگاشت كه در آن ، مكتب اعتزال را تأييد و ترويج مىنمود فرزندش صاحب از او روايت مىكند .
عمر رضا كحاله در معجم المؤلّفين تأليفات او را آورده است و نام تفسير او را « احكام القرآن » معرّفى مىنمايد .
پسرش صاحب در اصطخر فارس به سال 326 متولّد گرديد در كمالات و مراتب ادب بر اهل زمان خويش پيشى جست ، نخست مؤيّد الدّولة ابن ركن الدّولة و سپس برادرش فخر الدولة او را به وزارت برگزيدند و تا آخر عمر در اين سمت بود محضر او مجمع فضلاء و علماء و شعراء بود روايت شده است بيش از يكصد هزار بيت قصيده در مدح و وصف او شعر سروده شده است بهترين شعر سرودهء ابو سعيد رستمى اصفهانى بوده است كه او را بسيار خوشحال و مسرور ساخته است جايى كه مىسرايد :
ورث الوزارة كابرا عن كابر * موصولة الأسناد بالأسناد
از تأليفات صاحب كتاب « المحيط در 4 مجلّد - الكافى بالرّسائل - جمهرة الجمهرة - الأعياد - فضائل النّيروز مىباشد . »
135 . تفسير ابو الفرج نهروانى [ م 390 ه ]
مؤلّف آن قاضى ابو الفرج المعافى بن زكريا بن حميد رضا النهروانى الجريرى از مفسّرين عاليقدر قرن چهارم هجرى مىباشد . علّت انتساب او به جريرى آن است او در مكتب فقهى محمّد بن جرير طبرى ( متوفى 310 ه ) و محمّد بن احمد بن ابى الثلج ( م 329 ه ) درس فرامىگرفت تولّد او در سال 305 ه رخ داده است و در محضر محمّد بن جرير تلمّذ كرده است .
ابن نديم شرح زندگى او را آورده است و تصانيف او را بيش از 20 عنوان مىشمرد ، كه يكى از آنها كتاب « الشّافى فى مسح الرّجلين » و كتاب ديگرى در « تأويل القرآن و كتاب القرآن » دارد پس از ذكر برخى از كتابها مىافزايد : صاحب ترجمه به خود من گفت : پنجاه و اندى جلد تأليف دارد كه در زمينهء فقه ، كلام و نجوم و غيره مىباشد .
خطيب در تاريخ بغداد و يافعى در مرآة الجنان ، ابن عماد در شذرات الذهب بيوگرافى او را آوردهاند وفات او را نوعا در سال 390 ه [ كه همان سال وفات ابن فارسى نحوى است ] آوردهاند كه در شذرات الذهب از تأليفات او « تفسير كبير » را نام مىبرد « 2 » .
136 . تفسير محمّد بن على جنّى [ ت : 390 ه ]
مؤلّف آن محمّد بن علىّ بن جنّى از مفسّران شيعه قرن چهارم هجرى مىباشد .
ابن نديم در الفهرست به هنگام شمارش تفاسير
هامش
( 1 ) معجم الادباء ج 6 ، ص 168 - 317 . معجم المؤلّفين ، ج 5 ، ص 57 ، ابن الجوزى - المنتظم ج 7 ، ص 184 - 185 ، البداية 11 ، ص 318 ، النجوم الزاهرة فى ملوك مصر و القاهرة ابن تغرى بردى 4 ، ص 385 .
( 2 ) الذريعة ج 4 ، ص 256 ، رقم معرّفى 1212 - شذرات الذهب .