است . « 1 » نجاشى با يك واسطه از او نقل مىكند معلوم مىگردد او از علماى قرن چهارم مىباشد .
* گفتار آية اللّه خوئى
صاحب معجم رجال الحديث ترجمه و شرح حال او را آورده است و او را همانند نجاشى يا شيخ الطائفة ، با ثقه ، فقيه ، فاضل بودن توصيف مىكند و داستانى را كه با امير حمدانى پيش آمده بود نقل مىنمايد سپس گفتار شيخ طوسى را در مورد او نقل مىكند و گويد او خوشگفتار و خوشبيان بود و كتابهاى او را نيز نام مىبرد و در پايان گويد :
شيخ مفيد و شريف حسن بن قاسم محمّدى از كتابهاى او به من خبر دادند . « 2 »
با توجّه به اينكه وفات شيخ مفيد 413 ه بوده است و وفات شيخ 460 ه معلوم مىگردد كه او در اواخر قرن چهارم مىزيسته است به حدّى كه شيخ طوسى او را درك نكرده است . »
* عمر رضا كحّاله
در معجم المؤلّفين گويد : « محمّد الصّفوانى ( زنده در تاريخ 346 ه - 957 م ) ابو عبد اللّه محمّد بن احمد بن عبد اللّه بن قضاعه صفوانى عالم و مشارك در برخى از علوم از تصانيف او : الكشف و الحجّة ، انس العالم و ادب المتعلّم ، يوم و ليلة ، تحفة الطالب و بغية الرّاغب ، المتعة و تحليلها و الردّ على من حرّمها مىباشد . » « 3 »
126 . تفسير محمّد بن حسن ابن الوليد [ م 343 ه ]
ابو جعفر محمّد بن حسن بن احمد بن الوليد ، شيخ بزرگوار قميّان و يكى از مفسّران قرن چهارم هجرى است . او يكى از مشايخ و اساتيد شيخ صدوق محمّد بن علىّ بن بابويه متوفى 381 ه است كه نجاشى تفسير او را با يك واسطه از او نقل مىنمايد . » « 4 »
* نجاشى گويد
« ابو جعفر محمّد بن حسن بن احمد بن وليد شيخ ، فقيه ، پيشوا و آبروى قميّان و گفته شده است كه او نزيل قم بود . »
« اصلش از قم است او ثقه ، ثقه ، بزرگ و مورد اطمينان و سكون مىباشد . »
او كتابهائى دارد كه يكى از آنها تفسير قرآن كريم ، كتاب الجامع ، مىباشد و بودن آنها را ابو حسين عليّ بن احمد بن محمّد بن طاهر خبر داد و اجازه روايتى او را در مورد كتابها و مرويات او نسبت به علىّ بن احمد ديدم او در سال 343 از دنيا رخت بربست رحمت خدا بر او باد ! » « 5 »
* گفتار صاحب معجم المؤلّفين
آقاى عمر رضا كحّاله تاريخ وفات او را 343 ه معرّفى نموده و دربارهء او گويد : « محمّد بن الحسن بن احمد بن الوليد قمى ابو جعفر ، محدّث ، فقيه ، مفسّر ، عارف به رجال مىباشد او از محمّد بن حسن صفّار روايت مىنمايد . از آثار و تأليفات او :
هامش
( 1 ) رجال نجاشى 393 رقم 50 .
( 2 ) معجم رجال الحديث ج 15 ، ص 8 ، رقم 10114 .
( 3 ) معجم المؤلّفين ج 8 ، ص 282 او از منابع فهرست ابن نديم 1 ص 197 فهرست شيخ طوسى ص 133 رجال نجاشى 279 - 280 منتهى المقال ابو على 257 ؛ تنقيح المقال مامقانى ج 2 ، ص 71 - 72 ؛ هديّة العارفين بغدادى ج 2 ، ص 24 ، ايضاح المكنون بغدادى 1 ص 133 فوائد الرضوية شيخ عباس قمى 388 روضات الجنات خوانسارى 554 - 555 .
( 4 ) الذريعة ج 4 ، ص 250 .
( 5 ) رجال نجاشى ص 383 ، كد معرفى 1042 .