34 گانه او آورده است و دو كتاب القرآن و كتاب ما نزل فى امير المؤمنين ( ع ) را آورده در ضمن گفتار شيخ طوسى را در حق او نقل مىكند : « كه كتابهاى او همانند كتابهاى حسين بن سعيد مىباشد و در روايات او تخليط وجود دارد » ولى ابن غضائرى او را تبرئه مىنمايد خود صاحب رحال به جلالت قدر و طهارت رأى او شهادت مىدهد و روايات او را به سى مورد مىرساند .
راوى و مروىّ عنه : او از ابن سينا روايت مىكند و صالح و سهل بن زياد از او روايت مىنمايد . « 1 »
آيه « الّذى انزل اليك الكتاب منه آيات محكمات » را توسط علىّ بن حسان از عبد الرحمن بن كثير از امام صادق ( ع ) نقل نموده است و راسخون در علم را على ( ع ) و اولاد اطهار او دانسته است . » « 2 »
در تفسير قمى ، تفسير آيهء شريفهء
« وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ »
( سوره واقعه ) را از حسن بن سعيد روايت كرده است پس بدينترتيب او نيز در رديف مفسّران و خدمتگزاران علوم و معارف قرآنى قرار مىگيرد . حدس زده مىشود ، كه وفات او حدود 250 باشد چون نجاشى متوفى 450 با چهار واسطه از او كتابهايش را روايت مىكند عمر متوسّط هر نسل به ميزان پنجاه سال ، يك امر طبيعى مىتواند باشد .
* راويان از او
از راويان يا شاگردان او ابو جعفر احمد بن محمّد بن عيسى اشعرى قمى و ابو جعفر احمد بن محمّد بن خالد برقى ( برقى صغير ) و ابو العبّاس احمد بن محمد دينورى مىباشد اين فرد اخير تمام كتابها و مصنّفات او را به هنگام بازگشت از زيارت امام رضا ( ع ) در ايّام جعفر بن الحسين الناصر در آمل طبرستان به سال 300 روايت نموده است .
79 . تفسير ابن وضّاح [ ت : حدود 250 ه ]
نام او مشخص نشده است ، فقط شيخ در باب الكنى از فهرست خود ، نام او را ذكر كرده است و يادآور شده است ، كه احمد بن ميثم نوهء فضل بن دكين حافظ كوفى است كه در سال 219 به شهادت رسيده است از او روايت مىكند پس به اين طريق معلوم مىشود ، كه او از رجال اواسط قرن سوم مىباشد او از نوادگان ابو محمّد عبد اللّه بن وضّاح كوفى موثّق و مصاحب ابى بصير يحيى بن ابى القاسم اسدى ، متوفى 150 هجرى و مؤلّف كتاب « الصّلاة » بوده باشد ، كه اغلب روايات آن را از ابى بصير اسدى روايت مىكند . « 3 »
نجاشى در شرح حال ابن ميثم مىگويد : « احمد بن ميثم بن ابى نعيم ، فضل بن عمر حمّاد ( ملقّب به دكين ) مولى آل طلحه بن عبيد اللّه از ثقات اصحاب كوفى ما و از فقهاى آنان بود . او را كتابهائى است كه من ( نجاشى ) نديدهام . » « 4 »
80 . تفسير محمّد بن عبدك جرجانى [ ت : 250 ه ]
ابو جعفر محمّد بن علىّ بن عبدك جرجانى يكى از علماى جليل القدر و از اصحاب بزرگوار اماميّه فقيه و متكلّم ، مىباشد او كتابهائى دارد ، كه يكى از آنها تفسير قرآن مجيد مىباشد .
نجاشى [ 450 هجرى ] مىگويد : « او را كتاب تفسير مىباشد . » « 5 »
هامش
( 1 ) معجم رجال الحديث ج 15 ، ص 115 رقم معرّفى 10278 .
( 2 ) معجم رجال الحديث ج 15 ، ص 115 رقم معرّفى 10287 .
( 3 ) معجم رجال الحديث ج 15 ، ص 115 به بعد ؛ الذريعة الى تصانيف الشيعة ج 4 ، ص 249 .
( 4 ) رجال نجاشى ص 88 رقم معرّفى 216 .
( 5 ) رجال نجاشى ص 382 رقم 1040 .