آرزوى ديدار او را داشتم و به زيارت او مشتاق بودم و او ، شيخ نجم الدّين ابو سعيد محمّد بن الحسن بن محمّد بن احمد بن عليّ بن الصّلت قمى - ادام اللّه توفيقه - بود و پدرم از جدّ او محمّد بن احمد بن علىّ بن الصّلت - قدّس اللّه روحه - روايت مىنمود علم و عمل و زهد و تقوى فضل و عبادت او را مىستود و احمد بن محمّد بن عيسى باآنهمه فضيلت و جلالت و بزرگوارى كه داشت از ابى طالب عبد اللّه بن صلت قمى - رضى اللّه عنه - روايت مىنمود او حيات داشت محمّد بن الحسن الصفّار او را درك نمود و از او روايت نمود پس وقتى خداوند متعال اين شيخ بزرگوار را كه از چنين خاندان رفيع است به من رساند ، شكرگزار خداوند شدم « 1 » .
نكتهاى كه در اين سلسله به نظر مبهم رسيد اين است كه نام عبد اللّه بن الصلت در اين سلسله سند نيامده است و تفسير مذكور بنا به نظر مرحوم حاج آقا بزرگ از آن عبد اللّه بن صلت است كه وكيل امام رضا و امام جواد ( ع ) بود و فرزندش على آن را روايت كرده است و نجاشى اسناد خود را به او رسانده است به نظر مىرسد كه عبد اللّه بن صلت نيز از آن خاندان رفيع باشد ولى او جز محمّد بن احمد بن علىّ بن صلت باشد كه در متن سند آمده است و به اين ترتيب ملاقات او با يكى از نوادگان صلت صورت گرفته باشد .
53 . تفسير ابن بن زبير رسّانى [ ت : حدود 150 ]
مؤلّف آن ، فضيل بن زبير بن عمر بن درهم اسدى كوفى رسّانى از اصحاب و ياران صادقين ( عليهما السلام ) و از مفسّران و رجال علمى قرن دوّم هجرى است . برقى او را يكبار از اصحاب باقر ( ع ) و بار ديگر از اصحاب امام صادق ( ع ) نام برده است و گويد : او برادر عبد اللّه بن زبير مىباشد او نيز از ابى سعيد عقيقى روايت كرده است و عاصم بن حميد كامل الزّيارات را از او روايت كرده است او از صاحب بن هيثم تفسير آيه شريفه :
« إِنَّكَ إِنْ تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبادَكَ وَ لا يَلِدُوا إِلَّا فاجِراً كَفَّاراً »
را روايت كرده است « 2 » . » ابن داود او را از ممدوحين شمرده است . » « 3 »
صاحب معجم رجال الحديث او را از ممدوحين مىشمارد و انگيزهء مدح او را از روايتى كه مىفرمايد : امام تا او را وارد خانه ساخت . . . استفاده مىنمايد . » « 4 »
مؤلّف گويد : « او يكى از رجال معروف نيمه اوّل سده دوّم هجرى از زيديّه است كه از منزلت و اعتبار خاصّى برخوردار مىباشد او از علاقهمندان زيد بن علىّ بن الحسين ( ع ) بود و در تلاش گردآورى اسامى عموم شهداى جانباز كربلا بوده است و در اين تلاش به هر منبع و مأخذ كتبى و شفاهى كه سراغ داشته است سر زده است و كتاب : « تسمية من قتل مع الحسين بن على عليهما السلام من ولده و إخوته و أهله و شيعته » را گردآورى كرده است و در آن كتاب تعداد 111 تن از اصحاب باوفاى امام را نام مىبرد و استاد جلالى در مجله تراثنا شمارهء 2 سال 1 اين مقاله را آورده است و حقير در سال 1369 ش ترجمه آن را همراه با ابصار العين فى انصار الحسين ( ع ) تحت عنوان « حماسهسازان كربلا » ترجمه و از سوى دفتر نشر نويد اسلام قم چاپ و منتشر نمود و اخيرا همراه نفثة الصدور مرحوم حاج شيخ عبّاس قمى و آن كتاب مرحوم سماوى تحت عنوان « سه مقتل گويا در حماسهء عاشورا » چاپ رساندهام ( از منشورات نويد اسلام قم ) . تلاش اين مرد در گردآورى اصحاب و ياران ابا عبد اللّه ( ع ) ستودنى و بسيار ارزشمند مىباشد . و
هامش
( 1 ) كمال الدّين و تمام النعمة ص 3 چاپ جامعه مدرسين قم 12405 ه .
( 2 ) معجم رجال الحديث ج 13 ، ص 326 شماره معرفى 9411 .
( 3 ) نقد الرجال ابن داود ص 271 شماره معرفى 9411 .
( 4 ) نقد الرجال ابن داود ص 271 شماره معرفى 9411 .