جعفر ( ع ) مىباشد .
نجاشى در حقّ او دو بار با كلمه : ثقة ، ثقة تعبير آورده است به اين ترتيب اعتبار و وثاقت او را تأييد مىنمايد او را كتابى است كه محمّد بن عثمان از جعفر بن محمّد از عبيد اللّه بن احمد از ابن ابى عمير روايت كرده است او سه تأليف دارد :
« 1 . كتاب تفسير قرآن مجيد 2 . كتاب الحجّ 3 . كتاب المعراج . » « 1 »
مرحوم حاج آقا بزرگ تهرانى او را با ثقه بودن توصيف مىنمايد و او را از اصحاب و ياران امامين همامين صادق و كاظم ( ع ) مىشمرد و گويد : محمّد بن عمير ( متوفى 217 ه ، ) از او روايت مىكند و نجاشى تفسير او را با چهار واسطه از او روايت مىنمايد » . « 2 »
آية اللّه خوئى صاحب معجم رجال الحديث پس از بازگوئى سخن نجاشى از شيخ مفيد نقل مىكند : « كه او از رؤسا و اعلامى است كه حلال و حرام از او استفاده و بهرهبردارى مىشود از كسانى است كه احدى را در مورد او ، سخن ذمّ و قدح نيست .
هشام بن سالم از امام صادق ( ع ) كامل الزّيارات را نقل كرده است و الأصم نيز آن زيارت را از هشام روايت نموده است او از ابو حمزه ثمالى و حسن بن محبوب نيز از او در تفسير قمى آيه :
وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبا قُرْباناً فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِما وَ لَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ
را روايت نموده است .
كشّى گويد : او نخست جوالدوز بود سپس علّاف و گندمفروش شد . او در اسناد بيش از 663 مورد از روايات و احاديث معصومين ( ع ) ، واقع شده است . » « 3 »
26 . تفسير اعمش كوفى [ ت : 148 ه ]
ابو محمّد سليمان بن مهران اعمش اسدى كاهلى از پيشوايان و مفسّران قرآن در قرن دوّم هجرى در شهر كوفه مىباشد او از اصحاب امام صادق ( ع ) مىباشد .
سمعانى در الأنساب از او نام برده و گويد :
پدرش مالك بن انس را در مكّه و واسط ديده است و بيش از 50 حديث از او نقل نموده است در صورتى كه بيش از چند حرف معدود ، از آنها باقى نمانده است .
ذهبى در « مختصر تاريخ » و ابن كاكولا در « إكمال » و محمّد بن اسحاق مورّخ تصريح نمودهاند كه او شيعه بوده است .
ابن حجر عسقلانى در تقريب التهذيب مىگويد :
« سليمان بن مهران أسدى كاهلى كنيهاش ابو محمّد و لقبش « أعمش » ثقة ، حافظ ، عارف به قرائت قرآن مجيد . . . و فرد پرهيزكار از پنجمين طبقهى تابعان مىباشد و در سال 47 يا 48 پس از 100 از دنيا رفته است ولادت او در سال 61 ه بوده است . « 4 »
آية اللّه خوئى صاحب معجم رجال الحديث او را تحت رقم 5508 معرفى مىفرمايد : « ابو محمّد سليمان بن مهران اسدى اعمش كوفى از اصحاب و ياران امام صادق ( ع ) مىباشد در مناقب ابن شهرآشوب او را از خواصّ اصحاب امام ( ع ) شمرده است و ابن داود در بخش رجال خود او را در عداد موثقين نام برده است ولى علّامه حلى ( ره ) در « الخلاصة » به او متعرّض نشده است شهيد ثانى به او اعتراض نموده است جايى كه استقامت دين يحيى بن وثاب را با تأييد أعمش اثبات مىكند ولى خود أعمش را در كتابش نمىآورد ! درحالىكه به علّت
هامش
( 1 ) رجال نجاشى ص 434 رقم معرفى 1165 .
( 2 ) الذريعة الى تصانيف الشيعة ج 4 ، ص 270 ، رقم معرفى 1255 .
( 3 ) معجم رجال الحديث ج 19 ص 297 رقم معرفى 13332 .
( 4 ) تعليقه رجال طوسى ص 207 .