تفسير خود از او روايت كرده است .
نجاشى در رجال خود او را با عنوان وجه و آبرو و فقيه شيعه تعبير آورده است و گويد او از آن افراد موثّقى است كه هرگز طعن و مذمّت در حق او و برادرانش عبيد اللّه ، عبد الأعلى و عمران روا نيست .
او كتاب تفسيرى دارد كه محمّد بن جعفر و يحيى بن زكريّا بن شيبان و صفوان از آن به ما خبر دادهاند و نيز او كتاب مبوّبى در حلال و حرام دارد » . « 1 »
صاحب معجم رجال الحديث شرح حال او را آورده است و مىفرمايد : او تجارتى به حلب داشته است به همان مناسبت حلبى معروف شده است او از اصحاب امام باقر و امام صادق ( ع ) به شمار مىآيد و او است كه تفسير ( ربّ اغفر لي و لوالدىّ و لمن دخل بيتى مؤمنا ) را در تفسير قمى از امام ( ع ) نقل كرده است . » « 2 »
* صاحب الذريعة در مورد او گويد
( ابو جعفر محمّد بن علىّ بن ابى شعبه حلبى فردى موثق و فقيه اصحاب ما است و ابن عقده با دو واسطه از او روايت مىكند . »
* راويان او
او از امام صادق ( ع ) روايت كرده است و مفضّل بن صالح و ابو جميله و ابن مسكان ، ابان بن عثمان و جمعى ديگر از او روايت نمودهاند كه طالبان تفصيل به معجم رجال الحديث مراجعه فرمايند .
21 . تفسير أسلم عدوى [ ت : 136 ه ]
زيد بن أسلم عدوى از اصحاب امام سجّاد ( ع ) و از مفسّران نامور قرن دوّم هجرى به شمار مىآيد .
مرحوم شيخ طوسى در فهرست رجال خود او را از اصحاب امام جعفر صادق ( ع ) نام مىبرد .
ابن نديم در الفهرست خود در شمار كتابهاى تفسيرى ، كتاب او را نيز ياد كرده است و گفته است كه به خط سكّرى است . » « 3 »
صاحب معجم رجال الحديث او را غلام عمر بن عبد العزيز مىشمارد ولى در مدينه بيشتر با امام سجاد ( ع ) نشست و برخاست داشت و در رجال شيخ و رجال برقى او را از اصحاب امام سجاد و امام صادق ( ع ) شمرده است ولى در اين گفتهء شيخ نظر است چون او نمىتواند از اصحاب امام صادق ( ع ) بوده باشد .
او حديث : « إنّ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله حرّم كلّ سكر » را روايت كرده است . « 4 »
* صاحب الاعلام درباره او مىگويد
« زيد بن أسلم ( . . . 136 ه - . . . 753 م ) ابو عبد اللّه يا ابو اسامه ، فقيه ، مفسّر از مردم مدينه است او با عمر بن عبد العزيز در ايام خلافتش معاصر بود وليد بن يزيد او را به دمشق همراه جمعى از فقهاى مدينه خواست و در مورد مسألهاى از آنان استفتاء داشت .
او فرد موثق و كثير الحديث بود او را در مسجد نبوى ( ص ) حلقهاى بود او كتابى در « تفسير » دارد كه فرزندش عبد الرحمن از او روايت كرده است » « 5 » .
22 . تفسير داود بن ابى هند [ ت : 139 ه . ق ]
مؤلّف آن ابو بكر داود بن ابى هند سرخسى از اصحاب امام باقر ( ع ) و يكى از مفسّران عاليقدر قرن دوّم هجرى مىباشد .
هامش
( 1 ) رجال نجاشى ص 325 ، رقم معرّفى 885 .
( 2 ) معجم رجال الحديث ج 17 ، ص 45 ، رقم موفّى 11374 .
( 3 ) الفهرست ابن نديم ، ص 59 .
( 4 ) معجم رجال الحديث ج 7 ، ص 335 ، تحت رقم 4833 .
( 5 ) الأعلام ج 3 ، ص 56 - 57 تذكرة الحفاظ ج 1 : ص 124 ، تهذيب التهذيب 3 : 395 .