داد كه ازدواج كنيد و بيم فقر و تنگدستى را به خود راه ندهيد . اگر فقير و تنگدست باشيد ، خداوند متعال شما را از فضل و رحمت بىپايان خويش ، بىنياز مىسازد .
خداوند متعال روزىدهنده و آگاه به حال بندگان و روزىخواران خويش ، مىباشد . »
اين خطبه شريفه كه امروز مورد استناد عاقدين ، و مورد بهرهبردارى در مجالس عقد مسلمين نيز قرار گرفته است يكى از بهرهگيريهاى قرآنى و تفسيرى امام ( ع ) از آيات نورانى الهى مىباشد .
استناد به قرآن مجيد بهعنوان سرلوحهء عملى مسلمين ، بهترين روش عملى و تفسيرى از كلام اللّه مجيد مىباشد .
3 . در گفتگو با يحيى بن اكثم :
در گفتگوى مفصّلى كه امام ( ع ) با يحيى بن اكثم قاضى عالىرتبه دربار مأمون و معتصم انجام داده است ، استنادها و تفسيرهاى ارزشمندى نهفته است مرحوم فيض كاشانى در كتاب « معادن الحكمة » از احتجاج طبرسى ، گفتگوى امام ( ع ) را با يحيى بن اكثم در مجلس عقدى كه مأمون ترتيب داده بود ، آورده است كه به قسمتهاى ناگفتهى آن اشاره مىگردد : يحيى گفت : روايت شده است كه يكى از اصحاب ، چراغ اهل بهشت است ؟
امام ( ع ) در پاسخ فرمودند : اين سخن باطل است ؛ چون در بهشت با وجود فرشتگان مقرّب الهى و با وجود آدم و خاتم و تمام انبياء و مرسلين از نور وجود آنان ، بهرهگيرى نمىشود تا چه رسد به آن صحابى كه شما اشاره داشتيد .
يحيى پرسيد : روايت شده است كه پيامبر خدا فرموده باشد ، اگر من به پيامبرى مبعوث نمىگشت فلان صحابى ، مبعوث مىگشت . امام جواد ( ع ) فرمودند كتاب خدا « قرآن مجيد » صادقتر و راستگوتر از اين حديث مىباشد ، جايى كه خداوند متعال در مورد بعثت انبياء مىفرمايد : « و اذ أخذنا من النبيّين ميثاقهم و منك و من نوح و ابراهيم » « 1 » . « ما از پيامبران عهد و ميثاق گرفتيم از آنان و از تو و از نوح و ابراهيم » .
خداوند متعال ، پيشاپيش پيمان پيامبران را گرفته است چگونه امكان دارد اين پيمان ، تغيير و تبديل پيدا نمايد از آن طرف پيامبران هرگز و لحظهاى به خداوند شرك نورزيدهاند چگونه امكان دارد فردى كه اغلب ايّام و روزگارش را با شرك و بتپرستى سپرى نموده است بهعنوان « پيامبر » مبعوث گردد .
يحيى گفت : لحظهاى از من وحى قطع نگرديد مگر اينكه گمان بردم به آل خطّاب ، وحى نازل شده است : امام جواد ( ع ) فرمودند : اين سخن هم باطل و نارواست ؛ چون پيامبر خدا هرگز در نبوّت خود ، شكّ و ترديدى نداشت .
خداوند متعال مىفرمايد : « اللّه يصطفى من الملائكة رسلا و من النّاس » « 2 » انتخاب و گزينش فرشتگان و پيامبران فقط از ناحيهء خداست ، و اوست كه پيامبر را برمىگزيند نه ديگران .
يحيى پرسيد : روايت شده است اگر عذابى بر امّت نازل گردد ، هيچكس را جز فلان صحابى راه گريزى نيست . امام جواد ( ع ) فرمودند : اين سخن هم امر محال و نامعقولى است چون خداوند متعال مىفرمايد : « و ما كان اللّه ليعذّبهم و أنت فيهم و ما كان معذّبهم و هم يستغفرون . » « 3 » « خداوند عذابكنندهء آنان نيست در صورتى كه تو در ميان آنان هستى و عذابكنندهء آنان نيست درحالىكه آنان استغفار مىنمايند . »
هامش
( 1 ) سوره احزاب آيه 7 .
( 2 ) سوره حج آيه 75 .
( 3 ) سوره انفال آيه 33 .