بعثت ) ادامه داشت ، مردم مسلمان در كشف راز آيات و مجهولات و معضلات زندگى تنها به او مراجعه داشتند ازاينرو پيامبر عاليقدر اسلام نخستين مفسّر است و افتخار مفسّران به او منتهى مىگردد . قرآن مجيد مىفرمايد ( نزّل عليك القرآن لتبيّن للنّاس ) « 1 » ( قرآن بر تو نازل شده است تا بر مردم تبيين و تفسير نمائى ) .
1 . پرسش از پيامبر :
بهعنوان نمونه : وقتى كه از آيه شريفه : ( و لم يلبسوا ايمانهم بظلم ) « 2 » ( يعنى مؤمنان كسانى هستند كه ايمان خود را با ظلم آلوده نساختند سؤال مىشود كدام يك از ماها وجود دارد كه حد اقلّ به خودش ظلم ننموده باشد ؟ پيامبر خدا ( ص ) در پاسخ آنان ، تفسير واقعى آن را بيان فرموده و آن را به شرك تفسير مىنمايد و با آيه ديگر استشهاد مىفرمايد كه :
( يا بنىّ لا تشرك باللّه انّ الشّرك لظلم عظيم ) « 3 » : پسرم ! هرگز به خدا شرك مورز ، چون شرك ظلم بس بزرگى است .
2 . پرسش عايشه :
يا وقتى عايشه از آن حضرت مىپرسد كه مقصود از حساب يسير چيست ؟ از در مقام تفسير و توضيح آن مىفرمايد : « مقصود از حساب يسير ، عرض و نمايش افراد در روز جزا مىباشد . » « 4 »
3 . امت وسط :
يا ابو سعيد خدرى در مورد آيهء شريفه ( كذلك جعلناكم امة وسطا ) « 5 » ( شما را امّت وسط قرار داديم ) از رسول خدا ( ص ) نقل مىكند كه وسط را به عدل و داد معنى مىنمايد يعنى شما را امّت معتدل يا امّت دادگر قرار داديم .
4 . ذكر خدا :
يا ابن عبّاس در تفسير آيهء شريفهء ( فاذكرونى اذكركم ) ( مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم ) از پيامبر اكرم ( ص ) نقل مىكند كه فرمودند : « اذكرونى يا معشر العباد بطاعتى اذكركم بمغفرتى » : « اى گروه بندگان مرا به اطاعت خود ياد كنيد تا من با آمرزش خود ، شما را ياد كنم . » « 6 »
5 . آماده ساختن نيرو :
يا عقبة بن عامر مىگويد : « پيامبر خدا در تفسير آيهء شريفهء : ( و اعدّوا لهم ما استطعتم من قوّة و من رباط الخيل ) « 7 » ( هرچه در توان داريد از قوّه و نيرو در برابر دشمنان آماده سازيد ) فرمودند كه مقصود از آن ، تيراندازى و تيرافكنى مىباشد .
6 . نصارى و يهود :
يا باز عقيبة بن عامر در تفسير آيهء شريفهء ( غير المغضوب عليهم و لا الضّالّين ) ( نه از غضبشدگان و نه از گمراهان قرار مده » از رسول خدا ( ص ) نقل كردهاند كه مقصود از ( غير المغضوب ) يهوديان و مقصود از ( و لا الضالين ) نصارى و مسيحيان مىباشد ) . « 8 »
7 . خيط چيست ؟
يا اينكه عدى بن حاتم مقصود آيهء ( حتّى يتبيّن لكم
هامش
( 1 ) سوره نحل آيه 44 .
( 2 ) هود سوره 11 آيه 7 يعنى : او است كه آسمانها و زمين را در شش روز آفريد ، و عرش ( قدرت ) او بر آب قرار داشت تا شما را آزمايش كند كه كدام يك از شما عملتان بهتر است ؟
( 3 ) يونس سوره 10 يا آيه 99 / 100 يعنى : و اگر پروردگارت مىخواست تمام آنها كه در روى زمين هستند همگى ايمان مىآوردند ، آيا تو نمىخواهى مردم را مجبور كنى كه ايمان بياورند ؟ و هيچكس نمىتواند ايمان بياورد جز به فرمان خدا .
( 4 ) بقره سوره 2 آيه 22 يعنى : آن خداوندى كه زمين را بستر و آسمان را همچون سقفى بر بالاى سر شما قرار داد .
( 5 ) همان سوره آيه 22 يعنى : و از آسمان فروفرستاد كه بدان ميوهها را بيرون آورد تا روزى شما باشد .
( 6 ) همان سوره آيه 22 يعنى : و از آسمان فروفرستاد كه بدان ميوهها را بيرون آورد تا روزى شما باشد .
( 7 ) طه سوره 20 ، آيه 121 يعنى : آدم پروردگارش را نافرمانى كرد پس بىبهره شد .
( 8 ) طه سوره 20 آيه 121 يعنى : آدم پروردگارش را نافرمانى كرد پس بىبهره شد سپس خداوند توبه او را پذيرفت و هدايتش فرمود و او را به پيامبرى برگزيد .