شريف علاء الدّين قطب الدّين اشكورى ديلمى لاهيجى ، از اعيان تفسيرى شيعه در قرن يازدهم هجرى مىباشد . مؤلّف آن ، كه در سال 1075 ، زنده بوده است ، صاحب الذريعة ، او را از شاگردان ميرداماد دانسته است . ترجمهء او از قرآن به زبان فارسى ، در كتابخانهء آستان قدس موجود مىباشد . « 1 »
1200 . ترجمهء مجمع البيان مجلسى [ م قرن 11 ق ]
مترجم آن ، عالم بارع و محدّث خبير ، مرحوم مولى محمد تقى بن مولا مقصود على مجلسى اول اصفهانى ، يكى از اعيان فقهى ، حديثى و تفسيرى قرن يازدهم هجرى مىباشد . در زندگينامهء ايشان ، آمده است كه : « تفسير مجمع البيان را به فارسى ترجمه نمودهاند » . « 2 »
1201 . ترجمهء قطب شاهى [ قرن 11 ه . ق ]
مترجم آن ، محمد بن علىّ بن خاتون عاملى ، يكى از كاوشگران معارف قرآنى شيعه در قرن يازدهم هجرى مىباشد . اين ترجمه ، در كتابخانهء خصوصى دكتر على اصغر مهدوى ، تهران ، تحت شماره 188 و كتابخانهء جمعيّت نشر فرهنگ رشت تحت شماره 417 ش و 1433 الف و كتابخانه مركزى دانشگاه تهران ، تحت شماره 2766 و 4197 ، نگهدارى مىشود . « 3 »
1202 . ترجمهء مقدّمهء تفسير صافى [ قرن 11 ه . ق ]
مترجم محترم آن ، كه نامش ذكر نشده است ، مقدّمهء مبسوط تفسير صافى فيض كاشانى را كه شامل 12 بند در علوم قرآنى و تفسيرى مىباشد ، 3 بند از آن را به فارسى ترجمه كرده است . « 4 »
1203 . ترجمهء تفسير أصفى [ م قرن 11 ه . ق ]
مترجم آن ، سيّد مظاهر حسن امروهوى ، مدرّس تاج المدارس هندوستان ( امروهه ) مىباشد .
اين اثر كه ترجمه از تفسير فيض كاشانى است ناتمام مانده است ، آنچنانكه در فهرست تأليفات او آمده است . « 5 »
1204 . ترجمهء البرهان كاظم تبريزى [ م قرن 11 ه . ق ]
مترجم آن ، مرحوم محمد كاظم بن شاه محمد تبريزى ، يكى از اعيان قرآنپژوهان شيعه در قرآن يازدهم هجرى مىباشد . متن اصلى كتاب به زبان عربى توسّط سيّد هاشم توبلى كتكانى بحرانى به تحرير درآمده است و مترجم با افزودن سرفصل و يك خاتمه در ديباچهء آن ، به نام شاه سلطان حسين صفوى نوشته است . « 6 »
1205 . ترجمهء كنز الدقائق [ قرن 12 ه . ق ]
مترجم آن ، ميرزا محمد بن محمد رضا بن اسماعيل قمى مشهدى ، يكى از علماى قرن دوازدهم هجرى
هامش
( 1 ) كتابنامه بزرگ قرآن كريم ، ج 4 ، ص 1524 .
( 2 ) كتابنامه بزرگ قرآن كريم ، ج 2 ، ص 142 ، به نقل از زندگينامهى علامه مجلسى ، ج 2 ، ص 411 .
( 3 ) كتابنامه بزرگ قرآن كريم ، ج 4 ، ص 1544 ، به نقل از منابع : نشريه كتابخانه مركزى دانشگاه تهران ( نسخههاى خطى ) ، ج 2 ، ص 68 - فهرست نسخههاى خطى كتابخانههاى رشت و همدان ، ج 3 ، ص 1101 ، فهرست كتابخانه مركزى دانشگاه تهران ، ج 10 ، ص 1626 و ج 13 ، ص 3167 .
( 4 ) كتابنامه بزرگ قرآن كريم ، ج 4 ، ص 1552 ، به نقل از منابع : فهرست نسخههاى خطى دانشگاه تهران ، ج 16 ، ص 288 و ج 8 ، ص 148 .
( 5 ) الذريعة ، ج 4 ، ص 89 ، كد معرفى 396 .
( 6 ) كتابنامه بزرگ قرآن ، ج 4 ، ص 1498 ، به نقل از منابع :
معجم مخطوطات الشيعة حول القرآن ، ص 24 ، فهرست نسخههاى خطى قرآن منزوى ، ج 1 ، ص 10 ، فهرست نسخههاى خطى دانشگاه تهران ، ج 13 ، ص 3186 .