1194 . ترجمهء ملا فتح اللّه كاشانى [ م 988 ه . ق ]
مترجم آن ، عالم بزرگوار ملّا فتح اللّه بن شكر اللّه كاشانى يكى از كاوشگران معارف قرآنى در قرن دهم هجرى مىباشد . سبك كار ترجمهء او به صورت ترجمهء توضيحى مفصّل مىباشد . وى ابتدا ترجمهء توضيحى مفصّل آيات را مىآورد ، سپس به تفصيل آن ، مىپردازد . اين اثر قرآنى ، بارها در ايران به چاپ رسيده است . از آن ميان در سال 1333 ه . ش در 10 جلد ، از سوى كتابفروشى علمى چاپ و منتشر شده است . « 1 »
1195 . ترجمان القرآن هاشمى [ تحرير 991 ه . ق ]
مؤلّف آن ، تاج الدّين بن محمد بن ابراهيم الهاشمى ، يكى از اعلام قرآنى شيعه قرن دهم هجرى مىباشد .
تأليف او پيرامون لغات قرآن به ترتيب حروف تهجّى مىباشد . اين ترجمه پس از ترجمهء سيّد شريف جرجانى انجام پذيرفته است ، چون او به ترتيب سورهها انجام داده است . تاريخ كتابت برخى از نسخههاى آن به 991 مىرسد و در كتابخانهء ملى مجلس نسخهاى از آن پيدا مىشود .
* آغاز آن
« الحمد للّه الذي ارسل الرسل ، و أوضح السبل و اكمل النفحة . » « 2 »
1196 . ترجمهء گازر [ م قرن 10 ه . ق ]
مؤلّف آن ، ابو المحاسن ، حسين بن حسن جرجانى ، از دانشمندان شيعه و از كاوشگران معارف قرآنى در قرن نهم و اوايل قرن دهم هجرى مىباشد . اين اثر قرآنى ، ترجمه و تفسيرى از تمام قرآن مجيد است .
شيوهء كار او بيشتر بر تفسير و كمتر بر ترجمهء آيات استوار است و آنچه را كه ترجمه كرده است ، داراى نثرى روان و پخته است . اين ترجمه را علّامه شادروان مير جلال الدّين محدّث ارموى ، به شيوهء علمى و انتقادى تصحيح كرده و در 11 جلد ( جلد 11 آن شامل فهارس ) به سال 1341 - 1337 ش ، در تهران منتشر ساخته است . اين تفسير و ترجمه در واقع تحريرى از ابو الفتوح رازى مىباشد . « 3 »
1197 . ترجمه مواهب عليّه [ م 1004 ه . ق ]
مترجم محترم آن ، محمود بن ادريس ، يكى از اعيان تفسيرى و ترجمهاى اوايل قرن يازدهم هجرى مىباشد . او تفسير مواهب عليه ملا حسين واعظ كاشفى را ، به تركى ترجمه نموده است . « 4 »
1198 . ترجمهء مفاتيح الغيب ملا صدرا [ م 1050 ه . ق ]
مترجم محترم آن ، كه نامش ذكر نشده است ، مفاتيح الغيب فيلسوف نامى ، ملا صدرا ، شيرازى را به زبان فارسى ترجمه ، و اين ترجمه ، توسّط انتشارات مولى به سال 1412 ه . ق ، چاپ و انتشار يافته است . « 5 »
1199 . ترجمهء ديلمى لاهيجى [ زنده در 1075 ه . ق ]
مترجم محترم آن ، محمد بن علىّ بن عبد الوهّاب
هامش
- منابع : علوم قرآن كريم ( تركى ) ، ص 241 ، فهرست الكتب التركية الموجودة بالكتابخانة الخديوية ، ص 7 - كشف الظّنون ، ج 1 ، ص 446 و ديگر منابع .
( 1 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 215 .
( 2 ) الذريعة ، ج 4 ، ص 72 ، كد معرفى 295 .
( 3 ) دائرةالمعارف تشيع ، ج 4 ، ص 215 ، نگارش آقاى دكتر محمد حسين روحانى .
( 4 ) كتابنامه بزرگ قرآن كريم ، ج 4 ، ص 1554 ، به نقل از علوم قرآن كريم تركى ، ص 241 .
( 5 ) كتابنامه بزرگ قرآن كريم ، ج 4 ، ص 1551 .