1186 . ترجمه عبد الباقى [ م 743 ه . ق ]
مترجم آن ، عبد الباقى بن عبد المجيد بن عبد اللّه تاج الدّين ، يكى از مترجمان و لغتشناسان قرآن مجيد مىباشد .
نام اثر او « الترجمان عن غريب القرآن » ، مىباشد . اثر مكتوب او در كتابخانهء فاتح استانبول تركيّه ، تحت شماره 637 و معهد المخطوطات العربيّة در مصر شمارهء 73 نگهدارى مىشود . « 1 »
1187 . ترجمهء فرشتهاوغلى [ م 797 ه . ق ]
مترجم محترم آن ، عبد اللطيف بن مالك ، معروف به « فرشتهاوغلى » يكى از اعيان تفسيرى در قرن هشتم هجرى مىباشد .
او قرآن مجيد را به زبان تركى ترجمه نموده است . « 2 »
1188 . ترجمان القرآن استرآبادى [ م 816 ق ]
مترجم آن ، عالم بارع ، عليّ بن محمد على حسينى استرآبادى ، معروف به مير شريف جرجانى ، يكى از مترجمان و لغتپژوهان شيعه در اوايل قرن نهم هجرى بوده است .
اين كتاب را از شش قرن پيش ، در اختيار داريم كه توسّط يكى از مفاخر علم و ديانت ، مرحوم مير سيّد شريف جرجانى ، تهيّه و پيشدرآمدى براى كارهاى بعدى ، در اين زمينه ، گرديده است . اين كتاب ، گزارش واژههاى قرآن به فارسى ساده ، به ترتيب سورههاست ، كه از سورهء حمد سپس سورهء ناس آغاز و تا سورهء بقره به انجام رسانده است و به عكس ترتيب رسمى موجود قرآن رفتار نموده است ، كه سپس عادل بن علىّ بن عادل حافظ شيرازى ، آن را به ترتيب حروف تهجّى از روى ريشهى لغات درآورده است .
گرچه در بيشتر منابع ، او را حنفى مذهب ذكر كردهاند ، ولى در ريحانة الأدب او را امامى معرّفى كرده است ، چون شاگردان وى ، نوعا از فقهاى اماميّه بودهاند لذا به تشيّع وى تصريح شده است . « 3 »
1189 . ترجمهء كنز العرفان [ تأليف 826 ه . ق ]
مؤلّف محترم آن ، فقيه نامى ، ابو عبد اللّه سيورى حلّى ، معروف به فاضل مقداد ، يكى از اعلام فقهى و قرآنى قرن نهم هجرى مىباشد .
اثر قرآنى او كه پيرامون آيات الاحكام مىباشد ، از غنىترين و پيشروترين منابع تفسيرى در زمينهء آيات الأحكام مىباشد . ترجمهء فارسى آن به صورت مخطوط در موزه و كتابخانهء سالار جنگ حيدرآباد هند ، تحت شماره 2753 و كتابخانهء ناصريهء لكنهو هند تحت شمارهء 87 نگهدارى مىشود . « 4 » اصل عربى اين كتاب ارزشمند توسط اينجانب استخراج منابع گرديده و توسّط انتشارات نويد اسلام به چاپ زيبا در يك مجلّد وزيرى رسيده است و هماكنون مورد بهره يا فضلاء دانشجويان مىباشد .
هامش
( 1 ) كتابنامه بزرگ قرآن ج 4 ، ص 1479 .
( 2 ) كتابنامه بزرگ قرآن كريم ، ج 4 ، ص 1546 ، به نقل از كاتالوگ نوشتههاى تركيه ، ج 1 ، ص 16 .
( 3 ) كتابنامه بزرگ قرآن كريم ، ج 4 ، ص 1481 - 1482 ، به نقل از منابع : كيهان انديشه ، شماره 21 ، ص 110 و شماره 28 ، ص 232 ، فهرست نسخههاى خطى منزوى ، ج 3 ، ص 1972 - فهرست بنياد قرآن ، مجله مشكاة ، شماره 2 ، ص 168 - دائرةالمعارف اسلامى ، ج 137 ، ص 36 ، بزرگان نامى پارس ، ج 1 ، ص 476 ، ريحانة الأدب ، ج 2 ، ص 332 ، فهرست نسخههاى خطى كتابخانه عمومى آية اللّه مرعشى ، ج 11 ، ص 62 و 354 .
( 4 ) كتابنامه بزرگ قرآن كريم ، ج 4 ، ص 1545 ، به نقل از منابع : فهرست مشروح مخطوطات عربى در موزه و كتابخانهى سالار جنگ حيدرآباد ( اتراپراديش ) ، ج 7 ، ص 217 - فهرست مخطوطات كتابخانه ناصريه ، لكنهو ، هند ، رديف 18 .