نياز تبريزى
ميرزا اسماعيل سومين پسر حجة الاسلام آخوند ملا محمد ممقانى و برادر حجة الاسلام « نيّر » است . اديب ، شاعر ، زاهد و گوشهگير بود .
ابتدا از مشايخ بزرگ تبريز كسب فيض نمود و بعد به عراق رفت و نزد علماى اعلام آن ديار تلمذ كرد و به اخذ اجازهء اجتهاد توفيق حاصل كرد .
نادر ميرزا در ترجمهء او مىنويسد :
« فاضلى فقيه و محدثى نبيه است ، زهدى نيك دارد جمعى كثير از مردم تبريز بدين خاندان مريد باشد . اكنون رياست اين شعبه از علما با اين خانه و خانهء حاج ميرزا شفيع است » .
وى در 9 رجب سال 1317 درگذشت . جسدش را به نجف اشرف حمل و در خاك وادى السلام دفن كردند . در شعر « نياز » تخلص مىكرد .
مديحهء 17 بيتى وى به مطلع :
اى مظهر صفات خداوند بىمثال * اى ذات پاكت آينهء ذات ذوالجلال
و قصيدهء 31 بيتى او در ستايش حضرت على ( ع ) از ص 164 - 167 ديوان آتشكدهء « نير » آمده است و چند بيتى از قصيده براى نمونه نقل مىشود :
دلا تا كى در اين عالم غم و رنج و محن بينى * به كار خويشتن هردم دو صد عقد و شكن بينى
دمى دست از علايق باز دارد و رو مجرد شو * غبار از چشم خود برگير تا راه وطن بينى
« نياز » از غير او بگسل توسل كن به دامانش * همه شاهان عالم را گداى بوالحسن بينى
( ديوان حجة الاسلام « نير » تصحيح عبد الرسول احقاقى ، ص 164 - 167 - لغتنامهء دهخدا ، حرف ح . ص 320 - الذريعة ، ج 9 ، ص 1239 )