تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — صفحة 704

مساهمون:

ص٧٠٤
شروان زندانى بود تأليف كرد ) . 3 - نوم‌نامه 4 - محبت‌نامه سه كتاب اخير به نثر فارسى با زبان محلى گرگانى است . ظهور و توسعهء عقايد فرقهء حروفيه با قتل و كشتار و شدايد همراه بود . پيروان اين فرقه در ايران دوامى نياوردند ولى معتقدات آنان در كشور عثمانى محيطى مساعد براى نشو و نماى خود پيدا كرد و رو به تكامل نهاد ، از جمله در لباس فرقهء دراويش بكتاشى ظاهر شد كه تاكنون به همين نام باقى است . از فروع اين فرقه در ايران فرقهء نقطويه ( نقطويان ) است كه توسط محمود پسيخانى انتشار يافته است . فضل الله روز پنج‌شنبه ششم ذيقعدهء سنهء 796 ق . به حكم ميران شاه پسر امير تيمور كوركان كشته شد . قبرش به نوشتهء صاحب روضات الجنان در الكاى النجق نخجوان است . مؤلف « دانشمندان آذربايجان » از قول عبد المجيد فرشته‌زاده نقل مىكند كه سيد فضل الله 9 خليفه براى خود قرار داده بود كه چهار نفر آنها محرم اسرار بوده‌اند :
محرم خلوت سراى همدمى * مجد و محمود و كمال هاشمى بوالحسن دان چار ، او را بازياب * چون وصيت كرد گفت اينك كتاب
ابو الحسن در تاريخ 771 نوزده‌ساله در اصفهان به فيض ملاقات او رسيد و در موقع قتل وى 42 سال داشته ، و در سنهء 802 جاودان‌نامه را به رشتهء نظم كشيده و در آنجا چنين گفته است :
فضل تا مغلوب شد اى نوجوان * ادنى الارض است روم نخجوان . . .
سيد عماد الدّين نسيمى شيرازى از خلفاى حروفيه و از پيروان نعيمى بود . ديوان نعيمى به سال 1353 ش . چاپ شده است . نمونه‌يى از اشعار اوست :
وجودم زمانى كه پيدا نبود * به‌جز مظهر حق تعالى نبود من آن دم دم از زندگى مىزدم * كه در نفس مريم مسيحا نبود فرشته مرا سجده آن روز كرد * كه با آدم اى خواجه حوا نبود به مصر وجود آن زمان آمدم * كه با يوسف جان زليخا نبود سخن گفت موسىّ ما با خدا * زمانى كه گوينده پيدا نبود چرا ديده‌ام نقش اشيا در او * چو در ذات او نفس اشيا نبود