تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — صفحة 514

مساهمون:

ص٥١٤
اقتصادى و فعاليتهاى عوامل شركت هند شرقى را گزارش كرده است . اين كتاب در 1302 ق / 1885 م توسط هوى به انگليسى ترجمه و با عنوان « تاريخ آصف الدوله » در الله‌آباد هند منتشر شد . متن فارسى اين كتاب را عابد رضا بيدار تصحيح و در 1343 ش . در دهلى منتشر كرد . 9 - ديوان . از ابو طالب شمارى قصيده ، غزل و رباعى باقى مانده كه نسخه‌اى از آن در موزهء بريتانيا موجود است . ابو طالب بسيارى از سروده‌هاى خود را در خلال بعضى از آثار ديگرش گنجانده است . زبان شعر او فارسى ناب ايرانى نيست و تأثير فارسى هندوستانى و پاره‌اى انحرافات از دستور زبان فارسى اصيل در آن به چشم مىخورد . 10 - معراج التوحيد ، رساله‌اى است منظوم در علم نجوم با مقدمه‌اى به نثر كه ابو طالب آن را به خواهش دوستى در 1219 ق 1804 م تصنيف و به ابو الفتح سلطان محمد صفوى اهدا كرده است . 11 - مسير طالبى فى بلاد افرنجى ، معروف‌ترين اثر ابو طالب ، در 3 جلد شامل شرح سفرهاى پنج‌سالهء وى به اروپا و افريقاست . ابو طالب پس از بازگشت به كلكته ، يادداشتهاى سفر خود را در 1219 ق به صورت سفرنامه‌اى تنظيم كرد و نام مسير طالبى فى بلاد افرنجى بر آن نهاد . مسير طالبى كتابى است مفصل ، شيرين و خواندنى و شايد بتوان آن را يكى از بهترين سفرنامه‌هاى ايرانيان در سده‌هاى اخير شمرد . اطلاعاتى كه او دربارهء زندگى ملتها ، آداب و رسوم ، معمارى شهرها ، كتابخانه‌ها ، تماشاخانه‌ها و كارخانه‌هاى كشورهايى كه از آنها ديدن كرده بود ، به دست مىدهد ، ارزش تاريخى زيادى دارد . وصفهاى او از لندن - كه او بيش از 2 سال را در آن سپرى كرده - از همه مفصل‌تر است . از تركيبها و اصطلاحاتى كه در اين اثر به كار رفته ، تأثير لهجهء فارسىزبانان هند به خوبى مشهود است . از ويژگيهاى ديگر مسير طالبى اشتمال آن بر انبوهى واژه و تركيب از زبانهاى اروپايى است كه ابو طالب چون معادل فارسى براى آن نداشته ، عينا آنها را در گزارشهاى خود آورده است . پيش از چاپ متن فارسى مسير طالبى ، چارلز استوارت آن را در 1810 م به انگليسى ترجمه كرد و در 2 جلد در لندن منتشر ساخت . اين ترجمه در 1814 م همراه با اضافاتى مجددا چاپ شد . در 1812 م ، ميرزا حسنعلى پسر ابو طالب خان و مير قدرت على ، متن ، دست‌نوشتهء مسير طالبى را ويرايش كرده ، در كلكته به چاپ رساندند . علاوه ، در 1811 و