تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — صفحة 513

مساهمون:

ص٥١٣
در بسيارى جاها ، مختصر - دربارهء سرايندگان زبان و اشتمال بر نمونه‌هاى شعرى آنان ، ممتاز است و از تذكره‌هاى بسيار سودمند به حساب مىآيد ، اما گلچين معانى ضمن بررسى تحليلى اين اثر به پاره‌اى از اشتباهات آن اشاره كرده و اظهار داشته است كه تقريبا « آنچه ابو طالب خان در اين تذكره دربارهء شعرا نوشته ، بىاعتبار است و اين قسمت از تذكرهء او را با « ذيل » آن به كلى بايد حذف كرد . . . ، ولى خاتمهء آن اصيل و معتبر است » 2 - رساله‌اى در علم اخلاق ، حدود 4 صفحه . 3 - رساله‌اى در مصطلحات موسيقى ، در 3 صفحه . 4 - رساله‌اى در علم عروض و قافيه ، در 2 باب . 5 - رساله‌اى در فنون طب ، در حدود 30 صفحه . اين اثر ، نوشته‌اى است كوتاه از مقولهء مطالب مخزن‌الادويهء عقيلى خراسانى . 6 - لب السير و جهان‌نما ، تاريخ مختصر عمومى جهان و زندگىنامهء گروهى از شخصيتهاى تاريخى و شرح كوتاهى از تاريخ عصر جديد اروپا و آمريكا كه ابو طالب آن را در 1208 ق 1794 م در 4 باب به نام آصف الدوله تأليف كرده است : باب اول ، در احوال انبياء ؛ باب دوم ، در وقايع خلفا ؛ باب سوم حاوى زندگىنامهء فلاسفهء يونان و روم ، صحابهء پيامبر اكرم ( ص ) و تابعين و علما و شعراى اسلام ؛ باب چهارم ، در شرح احوال سلسله‌هاى مشرق زمين كه معاصر خلفا بوده ، يا پس از آنان تشكيل شده‌اند . بخشى از اين باب به راجه‌هاى هند ، شاهان دكن و كشمير و بعضى پادشاهيهاى ديگر اختصاص يافته است 4 - رسالهء يادشده و لب السير به آخر غالب نسخه‌هاى خطى خلاصة الافكار منضم شده است . نسخه‌هاى مستقلى هم از لب السير در پاره‌اى از كتابخانه‌ها يافت مىشود . 7 - تصحيح ديوان حافظ . ابو طالب خان ذيل شرح حال حافظ شيرازى در خلاصة الافكار ، گزارش مىدهد كه به پيشنهاد يكى از آشنايان انگليسى خود ، از روى 12 نسخهء خطى ، ديوان را تصحيح و در اواسط 1206 ق در 1200 نسخه به چاپ رسانده است اين چاپ ديوان حافظ بايد نخستين يا يكى از نخستين چاپهاى ديوان حافظ باشد . 8 - تفضيح الغافلين . ابو طالب خان اين كتاب را كه شامل وقايع روزگار آصف الدوله محمد عليخان است ، در 1211 ق به سفارش سرگرد ريچارد سن انگليسى نوشته و در آن اوضاع سياسى و اجتماعى هند دوران آصف الدوله را به تصوير كشيده و نابسامانيهاى