دانش تبريزى [ ( حاجى ميرزا نجف على خان ) ]
حاجى ميرزا نجف على خان پسر ميرزا حسن على تبريزى در فقه و اصول و احاديث و اخبار و علوم ادبى اطلاع كامل داشت به سال 1273 ق . از آذربايجان به استانبول رفت و با ميرزا سنگلاخ ( متوفى در 1294 ) طرح دوستى افكند و همنشين شد .
دانش تا سال 1303 قمرى قونسول ايران در استانبول بود و بعد به مصر انتقال يافت .
صاحب المآثر و الآثار دربارهء وى مىنويسد : « حاج نجف على خان جنرال قونسول مأمور مصر . . . در معقول و منقول و فن ديپلماسى و خط تحرير و صناعات انشا و فضائل ديگر شخصى است هنرگستر . تأليفات چند از آن دانشمند مسموع از آن جمله ميزان الموازين مطبوع افتاده » .
آثار او :
1 - مجمع الاوصاف :
اشعار شعرا در مدح ميرزاى سنگلاخ است كه وى جمعآورى كرد و به سال 1276 ق . در 131 صفحه در استانبول به چاپ رسانيد .
2 - مشكاة الحيات فى تفسير الآيات :
تفسير آيهء ذو القرنين ، تاريخ فراغت از تأليف 1289 ق . و در همين تاريخ در استانبول به چاپ رسيد .
3 - ميزان الموازين فى امر الدّين :
( رد ميزان الحق هانرى مارتن ) به سال 1288 ق . در 295 صفحه در استانبول به چاپ رسيد .
4 - روزنامه اختر استانبول
نيز يكى از مؤسسات او بود كه از تاريخ 1292 ق . مدت بيست و يك سال مرتبا انتشار يافت .
ناگفته نماند كه در عهد ميرزا نجف على خان عدهء زيادى از مشاهير رجال ايران مانند ميرزا جعفر خان مشير الدوله ، ميرزا ملكم خان ، ميرزا محسن خان ، شيخ الرئيس « حيرت » ، آخوندزاده ، ميرزا حبيب اصفهانى ، ميرزا آقا خان كرمانى ، شيخ احمد روحى ، سيد جمال الدّين اسدآبادى ، ميرزا رضا خان بكشلو ، ميرزا آقا خان صاحب قلم ، آقا محمد طاهر مدير روزنامهء اختر ، ميرزا مهدى نگارندهء آن و . . . در استانبول مأموريت داشته و يا در آنجا