تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — صفحة 266

مساهمون:

ص٢٦٦
چند به بستر افكنى « محسن » مستمند را * هيچ حذر نمىكنى از دم واپسين او
تاريخ درگذشت او را مؤلف ريحانة الادب 1129 هجرى قمرى ضبط كرده و مؤلف « صحف ابراهيم » چند سال قبل از استيلاى افغان بر اصفهان و شهادت سلطان حسين صفوى نوشته است . ولى از ماده تاريخى كه شاعر معاصرش ميرزا داود اصفهانى متخلص به « عشق » گفته : ( آه از تاثير آه ) محقق مىشود كه وى به سال 1131 ق . وفات يافته است . كليات وى مشتمل بر قصايد و غزليات و مقطعات و رباعيات و هفت مثنوى است . زبدهء قصايدش در نعت و منقبت ائمهء اطهار ( ع ) است . غزلهايش دلچسب و شيرين و پر از مضامين و اصطلاحات تازه است . ديوانش بدين بيت شروع مىشود :
اى در كف مهر تو سررشتهء عنوانها * دارند سرافرازى از نام تو ديوانها
سراج الدّين على خان آرزو كه يكى از بزرگان معاصر او و صاحب تأليفات است در چراغ هدايت كه مشتمل بر اصطلاحات و تعبيرات شعراى متاخر است بيشتر به اشعار او متمسك شده و دلايل و مستشهدات تعبيرات و مصطلحات دورهء صفويه را از ابيات وى آورده است . اسامى مثنويات « تاثير » بدين‌ترتيب است : 1 - مثنوى منهاج المعراج در بحر متقارب است منحصر به ليلهء معراج حضرت رسول اكرم ( ص ) . 2 - مثنوى ميمنت در بحر متقارب است . 3 - مثنوى دعوت العاشقين در بحر خسرو و شيرين است . 4 - مثنوى گلزار سعادت در بحر خسرو شيرين است . در تعريف باغها و عمارتهاى سعادت‌آباد اصفهان . 5 - مثنوى ثمرة الحجاب در بحر هفت پيكر است . 6 - مثنوى جهان‌نما در بحر مخزن الاسرار است در وصف عمارت و باغ فرح‌آباد اصفهان . 7 - مثنوى حسن اتفاق در بحر ليلى و مجنون است . در اين مثنوى « تفت » را توصيف كرده و گفته است :
در يزد شها ز عين رافت * كردى چو وزارتم عنايت چون گشت ز حسن اتفاقم * تفت آينه‌دار اشتياقم زآن‌روست كه با كمال نسبت * از حسن بيان كلك فطرت