تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — صفحة 174

مساهمون:

ص١٧٤
18 - شرح بعضى از ابيات گلشن راز از جلال الدّين محمد دوانى متوفى 908 ه ق . مرحوم تربيت مىنويسد . كه بعضى از ابيات مشكلهء گلشن راز را شرح و تفسير كرده است ( دانشمندان آذربايجان ، ص 338 ) 19 - شرح قاضى مير حسين معين الدّين ميبدى يزدى متوفى 909 ه . ق . شارح ديوان حضرت امير ( الذريعة ، ج 13 ، ص 269 ) به نوشتهء مرحوم تربيت نسخه‌يى از آن در كتابخانهء حاج حسين آقا ملك موجود است ( دانشمندان آذربايجان ، ص 337 ) ولى آقاى گلچين معانى مىنويسد در كتابخانهء ملك چنين شرحى وجود ندارد ! 20 - « شقايق الحقائق » از شيخ احمد الهى كه به نام سلطان ابو الفتح بايزيد بن محمد مراد ( 886 - 918 ه . ق ) نوشته و ميرزا حسن شفيع‌زاده نسخه‌يى از آن در كتابخانهء توپ قاپوسراى استانبول به‌شمارهء 3375 ديده است ( الذريعة ، ج 13 ، ص 268 ) . 21 - شرحى است از شاه مظفر الدّين على بن محمد شيرازى رومى درگذشته به سال 922 . به نوشتهء ميرزا حسن شفيع‌زاده دو نسخه از اين شرح در استانبول موجود است . 22 - شرحى است از الهى اردبيلى تاريخ اتمام شرح 908 مىباشد . اين شرح خطبه‌يى دارد مفصل و مقدمه‌يى شامل ده مطلع در اشاره به پاره‌يى از مقدمات و مبادى تصوف . در شرح متن گلشن راز آنچه به نثر است بدون ذكر ماخذ از مفاتيح الاعجاز گرفته و اشعارى از خود بر آن افزوده است كه اگر از عبارات لاهيجى صرف‌نظر مىكرد . خود يكى از شروح مستقل و اصيل بشمار مىرفت . براى نمونه قسمتى از خطبهء منظوم « الهى » ذيلا نقل مىشود :
به نام آنكه دل در گلشن راز * هزاران نغمه كرد از عشق او ساز چو در گلزار حمدش ديده بگشود * نه حامد ديد كس جز وى نه محمود وجودى يافت بىنام و نشانش * به رتبه برتر از علم و عيانش ولى در جمله موجودات سارى * ز وهم انتقال و نقص عارى شده بر خويشتن ظاهر به اسما * عيان در خويش ديده جمله اشيا حقايق گشته اندر علم ظاهر * برون انداخته عكس مظاهر در اول جلوه‌گر اسما و اوصاف * در آخر ذات اعيان قاف تا قاف عيان گشته ز مرآت تقدس * هزاران صورت ارواح و انفس