تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — صفحة 171

مساهمون:

ص١٧١
سخن‌پرداز گلشن راز است » . باز مىنويسد : « اتحاد و اقتران الفاظ و عبارات و سبك بيان و تطابق رقت فكر و دقت نظر و اوج پرواز كنز الحقائق و گلشن راز اغلب مؤيد اين مطلب است كه ناظم اين كتاب كسى جز حكيم عظيم و عارف معارف : شيخ محمود نتواند بود » . كنز الحقائق بدين بيت شروع مىشود :
به نام آنكه اول ، آنكه آخر * به نام آنكه باطن ، آنكه ظاهر
و در مورد تاريخ تاليف و وجه تسميهء آن گويد :
ز هجرت هشت و ده و هفتصد سال * كه بد اين نامه را اين حسن ارسال چو در آن گفته‌ام چندين دقايق * نهادم نام آن « كنز الحقائق »
در اين منظومه دينى از حقيقت اسلام ، طهارت ، نماز ، زكات ، روزه ، حج ، جهاد ، آفرينش نفس و مراتب آن ، بينش نفس و مواهب آن ، كار شيطان و سر لعنت او ، صفت عشق ، عالم ديگر ، بهشت و دوزخ ، رزق ، درس دين ، عيسى و دجال ، معرفت مهدى ، صراط ، ميزان ، حشر و نشر سخن رفته است . مجموعهء آثار شيخ محمود شبسترى ( گلشن راز - سعادت‌نامه - حق اليقين - مرات المحققين - مرات العارفين ) با مقدمه و تصحيح دكتر موحّد در تهران بوسيلهء كتابفروشى طهورى سال 1365 در 430 صفحه چاپ شده است . بخش اول نگاهى است به سرگذشت شيخ و زبدهء افكار او ، گلشن راز از روى پنج نسخه ، مرآة المحققين از روى سه نسخه ، حق اليقين از روى چهار نسخه ، مرآة العارفين از روى دو نسخه تصحيح و در پايان هر رساله تعليقات و توضيحات همان رساله آورده شده است . فهرستها عبارت است از : اشخاص ، فرق و مذاهب ، اصطلاحات و لغات و تركيبات و نام كتابها . ( زبان و فرهنگ ايران ش 15 ) شروح گلشن راز : عارفان و شاعران به مثنوى گلشن راز شروحى نوشته‌اند كه در دانشمندان آذربايجان به پاره‌يى از آنها اشاره شده است . آقاى گلچين معانى در دفتر چهارم نسخه‌هاى خطى ( ص 53 - 124 ) و دفتر پنجم ( ص 754 در مقام استقصا برآمده و مقالهء مفصل و ممتعى تحت عنوان « گلشن راز و شروح آن » نوشته‌اند كه ملخص آن چنين است .