1 - شرحى است كه گوهر صلبى حضرت شيخ بدان منظومه نوشته و آنچه در آنجا مىتوان يافت در هيچ شرحى مشروح نيست ( عرفات العاشقين ) .
2 - مرحوم تربيت مىنويسد : « امين الدّين تبريزى كه از تلامذهء شيخ محمود بوده است هريك از مصاريع گلشن راز را كلماتى براى توضيح افزوده و تمام منظومه را به شكل مستزاد در آورده است نسخهيى از آن در كتابخانهء معرفت ديدم . ( دانشمندان آذربايجان ، ص 336 ) .
3 - شرح شيخ روحبخشان بدخشانى ، خليفهء سيد محمد نوربخش ( نيمهء اول قرن نهم هجرى قمرى ) .
4 - « شرح وسيط » از سيد محمد مدنى نيشابورى مشهور به مير مخدوم ( مقتول در سال 830 ق )
5 - مرحوم تربيت به نقل از روضهء اطهار مىنويسد : « شرحى است كه شاه نعمت اللّه ولى بر اين وجيزه نوشته است » ( دانشمندان آذربايجان ، ص 336 ولى آقاى گلچين معانى مىنويسد كه در آثار شاه نعمت الله چنين شرحى يافت نشد ( نسخهها ، ص 56 )
6 - شرح ضياء الدّين على تركه خجندى سپاهانى ( درگذشته 835 ق ) .
7 - شرح احمد بن موسى در 844 ق . نسخهيى در كتابخانهء ملى ملك بهشمارهء 2257 مورخ 984 ق ) و نسخهيى در كتابخانهء مجلس بهشمارهء 2420 مورخ 1028 هست .
8 - شرحى است كه در 844 ق . نوشته شده و ميرزا حسن شفيعزاده شبسترى نسخهيى از آن در كتابخانهء ولى الدّين جار اللّه افندى واقع در اميرى استانبول ديده است ( الذريعة ج 13 ، ص 269 ) . آقاى گلچين معانى مىنويسد كه ظاهرا اين شرح همان شرح احمد بن موسى است .
9 - شرح بعضى از ابيات گلشن راز از مولانا عبد الرحيم خلوتى متوفى 859 ق .
10 - « نسايم گلشن » از نظام الدّين محمود حسينى شيرازى متوفى 867 يا 869 ه ق نسخهيى در كتابخانهء ملى ملك بهشمارهء 840 مورخ 1228 ه ق و نسخهيى در سپهسالار ( سابق ) به شمارهء 323 و دو نسخه هم در كتابخانهء استانبول موجود است .
11 - شرحى است كه سيد يحيى خلوتى شيروانى ( 868 ق ) نوشته و نسخهيى از آن در كتابخانهء مراديه در مغنيسا هست .
12 - « حديقة المعارف » شرحى است از شجاع الدّين كربالى كه در تبريز به نام ابو المظفر سلطان جهان شاه نوشته تاريخ شروع به تاليف 856 و تاريخ ختم 867 ه ق است . نسخهيى
سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي ) — صفحة 172
مساهمون: عزيز دولت آبادى
ص١٧٢