بدائع الوقائع تأليف زين الدّين محمود واصفى هروى در نيمهء اول قرن دهم هجرى
تاريخ اجتماعى بسيار مهمى است مشتمل بر وقايع نيمهء دوم قرن نهم تا سال نهصد و چهل هجرى كه بسال 1961 ميلادى از طرف فرهنگستان علوم اتحاد شوروى در سلسلهء آثار ادبى ملل خاور بقلم الكساندر بالديرف به خط نستعليق نوشته شده و در دو مجلد بزرگ با مقدمهء روسى و فهرستهاى فارسى در 50 + 1375 صفحه در مسكو بطبع افست رسيده است .
از آنجا كه سى و شش سال پيش از طبع و انتشار اين كتاب مرحوم صدر الدّين عينى سمرقندى مؤلف كتاب نمونهء ادبيات تاجيك پى باهميت آن برده ، و وى نخستين كسيست كه بذكر بدائع الوقائع پرداخته و پيشنهاد طبع و انتشار آن را كرده است ، ما نيز برعايت حق تقدم در معرفى اين كتاب و ترجمهء مؤلف آن از نوشتههاى او نقل مىكنيم :
« بدائع الوقائع كتابيست بزرگ كه داراى هشتصد صحيفه است ، درين كتاب واقعههاى تاريخى عهد شيبانى خان و ساير اولاد ابو الخير خان اوزبك ، مناظرههاى علمى و ادبى كه در آن زمان در ماوراءالنهر و توركستان واقع شده است ، احوال خراسان و عاقبت كار اولاد سلطان حسين ميرزا ، محافل و مجالس امير عليشير نوايى و ساير احوال فضلاى آن عهد مذكورست ، اكثر اين احوال را مصنف خود به چشم ديده و نوشته است كه خيلى قيمتهاى تاريخى و ادبى را داراست .
اهميت اين كتاب نسبت بكتابهاى كهنهء ديگر درينجاست كه مصنف احوال را فاشافاش و معيشت را با كمال گشادگى و بىريايى تصوير كرده است ، عادات را