به نظر بنده آنچه كه عبد الباقى نهاوندى در باب عارف الآثار نوشته منطبق است با وضع مجمع الفضلاء كه ذكرش گذشت ، و اينكه مىگويد تصنيف ديگرى دارد بنام مجمع الفضلاء كه آن نيز مبنى بر مدح خانخانان است ، با حقيقت و واقع درست درنمىآيد ، و بههرحال گزارش اين تذكرهنويس دقيق عصرى دراينباب براى بنده معمائى شده است .
سيد نور الحسن خان مؤلف تذكرهء نگارستان سخن در شمار مآخذ خود ازين كتاب نام برده و نوشته است : « مجمع الفضلاء تأليف ملا بقائى كه از زمان ظهور شريعت شعر تا عصر اكبر پادشاه شعراى زمانه را مهمان كاشانهء خود ساخته است »
« نگارستان سخن ص 160 »
ازينرو مىتوان احتمال داد كه نسخهيى از همين تذكره در زمان تأليف نگارستان سخن در بهوپال موجود بوده و شايد بالفعل هم باشد .
در باب نسخ ديگر آن آقاى عبد الحى حبيبى نوشتهاند كه : « نسخهء خطى بسيار بدخط و ناقصى ازين كتاب ناياب ، كه ظاهرا نسخهء ديگرى از آن پديد نيست ، در كابل پيش دوستى ديده و ازو گرفته بودم ، اگرچه خواندن آن نسخهء مشوش براى كاتبان دشوار بود ، بازهم در مدت چند روز بوسيلهء چندين كاتب ، نقلى از آن گرفتم كه اينك نزدم موجودست » .
« راهنماى كتاب ، سال 3 شمارهء 4 ص 525 »
گويا آن دوست كابلى آقاى سرور گويا اعتمادى باشند ، زيراكه خود ايشان در سفر اخير طهران كه به منزل من تشريف آوردند اظهار داشتند كه در كتابخانهء خود يك نسخه مجمع الفضلاء دارند .
آقاى دكتر نقوى از نسخهء ناقص الآخر دانشگاه لاهور استفاده كرده ، و در ذيل صفحهء ( 114 ) نوشته است كه : آقاى عبد الحى حبيبى دانشمند فاضل معاصر افغانى نسخهيى از روى اين نسخه براى كتابخانهء شخصى خود استنساخ و از روى
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 157
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص١٥٧