براى نمونهء تراجم اين كتاب ر ك : ذيل سفينهء خوشگو ، ترجمهء خوشگو .
نسخه :
بانكىپور ، در دو مجلّد ، ش 695 و 696 به خط احسن اللّه ، مورخ 1179 ه ؛ اته ، ش 680 ( جلد دوم از ضياء فارسى تا يكتاى كشميرى مورخ 1166 ) ؛ ايوانف ، ش 231 ( از الف تا جيم ، تحرير قرن سيزدهم هجرى ) ؛ بادليان ، ش 380 ؛ اندياآفيس ، ش 739 ( نسخهايست ناقص ) ؛ اشپرنگر ، ش 19 ؛ دانشگاه لاهور ، دو نسخه ، يكى بسيار مغلوط و ديگرى بىسر و ته ( يكى ازين دو نسخه كه ظاهرا نسخهء اخيرالذكرست ، جزو كتب پروفسور حافظ محمود شيرانى است ، ر ك : اورينتل كالج ميگزين ، عدد مسلسل 88 ج 23 ش 2 فرورى 1947 ) . نسخهيى هم در تصرف اديب معاصر افغانى آقاى سرور گويا اعتمادى است كه از روى نسخهء پنجاب نوشته شده است .
اسامى شعراى اين تذكره در هيچيك از فهرستها مذكور نيست ، نگارنده هم بدان دسترسى ندارد ، ولى شعراى معاصر آن را مىتوان بوسيلهء تذكرهء مردم ديده شناخت ، چه عبد الحكيم حاكم لاهورى در تذكرهء خود نخست بنقل قول خان آرزو پرداخته آنگاه اطلاعات شخصى خود را دربارهء هر شاعرى بر آن افزوده است . دو انتخاب هم ازين كتاب شده است يكى بنام « خلاصهء مجمع النفائس » و ديگرى بنام « جامع الفوائد » و ذكر هريك در جاى خود آمده است .
مير آزاد در خزانهء عامره راجع بتذكرهء او مىنويسد : « . . و در سنهء اربع و ستين و مائة و الف تذكرهء الشعراء مسمّى به مجمع النفائس تأليف نمود . اين كتاب درين اين به فقير رسيده ، در جمع اشعار آبدار و انتخاب دواوين اهتمام عظيم به كار برده ، حقا كه فتاواى اشعار متأخرينست ، هرچند متوجه تحرير احوال شعرا و ضبط تاريخ ولادت و وفات و سنوات وقايع و ذكر شعرا به ترتيب زمان نيست ، و ظاهرست كه فرق در بياض و تذكره همين باشد كه بياض تنها اشعار شاعر دارد ، تذكره احوال و اشعار هر دو دارد . ليكن خود در ديباچه و خاتمهء كتاب عذر اين معنى برمىگزارد ، و مع هذا در ضمن عبارات صاف بىتكلف لطائف و تعبيرات تازه با برخى فوائد مندرج ساخته ، ازين سبب