ترجمهء آنان در تذكرهء مزبور مسطورست مانند : راغب ، فايز ، راقم ، نظير ، حشمت ، ذهنى ، ذكاء ، ثاقب ، ندرت ، وفا ، امير ، و لايق درج شده است .
چون بيشتر اشعار مندرج درين تذكره اشعار طرحى مجلس مشاعره است ، مؤلف نيك و بد هريك را به ميزان نظر سنجيده و گفتهء بعضى را با سرودهء بعضى ديگر مقايسه كرده و بانتقاد پرداخته است .
براى آن عده از صاحبان تراجم كه در حين تأليف درگذشته بودند مرثيه و مادّهء تاريخ نيز سروده و بترجمه افزوده است .
تراجم معمولا در حدود نيم يا يك صفحه است ، ولى بعضى را بتفصيل بيشتر نوشته و در نگارش ( جز در مقدمه ) خود را پايبند تكلفات منشيانه نكرده است .
اين كتاب بنام « تذكرهء بينش » در مطبع سركارى مدراس بسال 1268 ه ق در 203 صفحه بطبع رسيده است .
در نسخهء : ايوانف ، كرزن شمارهء 61 اضافات و تصحيحاتى هست كه احتمال دادهاند از خود مؤلف باشد .
ترجمهء مؤلف
نواب محمد غوث خان اعظم در تذكرهء نخستين خود موسوم به « صبح وطن » ترجمهء بينش را عينا از گلدستهء كرناتك تأليف حكيم باقر حسين خان رايق بشرح ذيل نقل كرده است :
« سيد مرتضى بينش دخترزادهء بينا و فرزند مير صادق على حسينى ملازم سركار والاجاهى است ، كه در تاريخگويى دستگاهى وافى داشت ، چنانچه وقتى كه جناب رضوان مآب براى زيارت مرقد قادر ولى قدّس سرّه روانهء ناگور شريف مىشدند « يا على موسى رضا - 1238 » كنده كنانيده ! بر بازوى رضوان مآب بست ، و بعوض اين تاريخ ، صد هون از سركار عالى همان وقت صله يافت . بعضى از اجدادش از مشهد مقدس به دكن رسيده در اركات توطن گزيدند ، و مولد و مسكن بينش چيناپتن است ، از اساتذهء اينجا كسب علوم عربى تا شرح ملا جامى و در فارسى كتب متداوله خوانده و