در محبس كاغذ و قلمدان از نفر خود خواسته شروع بساختن شعر كرد تا ديوانى مختصر تمام نمود ، و آن مسوّدهها را بملازم خود داد ، تا نسخه نمود و جلد كرد ، بعد از چند ماه آن نسخه را به نظر والى شام رسانيد ، و همين سبب استخلاص او گرديد ، چند شعرى از قصيده و غزل درينجا نوشته مىشود » ( و يكصد بيت از اشعار طرزى را هم ازين تذكره نقل كرده است ) .
« سفينهء خوشگو »
تذكرة الفضلا تأليف حاجى عظيم شرعى بخارى متوفى 1313 ه ق
اين تذكره در احوال معاصرانست با نثرى بسيار متكلفانه ازينقبيل كه در ترجمهء مير احمد مخدوم به كار برده است :
« فهرس مجموعهء كمالات بينش ، نقطهء انتخاب فضل و دانش ، ديباچهء صحيفهء فنون حكم ، عنوان جريدهء علم بالقلم ، نكتهپرداز معنى طراز ، ادا فهم خوشمحاوره ، خردهدان نيكومحاضره ، از فضلاى بىنظير روزگار ، و نادرهء ادوار ، در جميع فنون ادبيه ممتاز ، و بتمامى صناعات قلميّه بىانبازست . . . الخ » .
صدر الدّين عينى مىنويسد : « حاجى عظيم شرعى به نيت تحصيل علم به هندوستان سفر كرده در آخر عمر باز در بخارا آمده در اينجا وفات يافته است ، علم تاريخ ، لغت و تراجم را خوب مىدانسته است .
ترجمهحالنگاران معاصر روايت مىكنند كه حاجى عظيم موضوعات علوم مشهوره ، ترجمهء احوال مؤلفان كتب معلومه را مع تأليف و سبب تصنيف از بر مىداند » .
ازوست :
وقت آن آمد كه نيسان گوهرافشانى كند * قطره عمانى نمايد ، ابر طوفانى كند