ابن علىّ بن احمد خولانى است در شمار اديبان و نحويان و در غرناطه سال 754 درگذشت .
فداء :
با كسر اوّل به معنى سربها ( مالى كه براى رهايى خود دهند ) و با الف مقصوره نيز به آن معنى باشد ، هم بر وزن على و هم بر وزن إلى و ابو الفداء كنيت اسماعيل بن علىّ بن محمود ابن عمر حموى است فرمانگذار حمات با لقب الملك المؤيّد . ابو الفداء مردى دانشپژوه بود و دانشمندان را نزديك گرفت و رواتب و جوايزى بر ايشان مقرر داشت و كتابها از خود به يادگار گذاشت مانند : كتاب مختصر تاريخ البشر كه به تاريخ ابو الفداء مشهور است و كتاب تقويم البلدان و كتاب الموازين و نظمش نيز نيكو بود و اين دو شعر از اوست :
سرى نشر الصبا فعجبت منه * من الهجران كيف صبا إلينا
و كيف الم بى من غير وعد * و فارقنى و لم يعطف علينا
و در سال 732 در شهر حمات از جهان برفت .
فذائى :
با فتح اوّل و ذال نقطهدار منسوب است ( بر خلاف قياس ) به فذايا بر وزن هدايا از قراى دمشق و ابو بكر محمّد بن احمد بن محمّد بن مطر فذائى معروف به ابن ابى الأشعث در شمار محدّثان و متوفّى 290 به آن منسوب است .
فرّاء :
با فتح و تشديد بر وزن عطّار پوستين دوز را گويند و آن لقب جمعى است ، از جمله :
ابو زكريّا يحيى بن زياد بن عبد اللّه اسلمى ديلمى كوفى در شمار پيشوايان نحو و از شاگردان مبرّز كسائى و كسى كه نحو كوفيان را بيش از هركس رونق بخشيد و صاحب كتاب معانى القرآن و كتاب اللغات و كتاب الحدود و غير اينها و متوفّى 270 .
و بعضى بر اين نظرند كه وى پوستين دوز نبود بلكه سخن شكاف بود و از مادّهء فرى گرفتهاند نه از مادّه فرو و نيز فرّاء لقب ابو محمّد حسين بن مسعود شافعى است و در بغوى گذشت و نيز لقب اسحاق ابن ابى جعفر كوفى است در شمار محدّثان اماميّه . « 1 »
فرائضى :
منسوب است به فرائض و كسى را فرائضى گويند كه علم فرائض داند و آن لقب ابو اسماعيل اسحاق بن جندب فرائضى است در شمار محدّثان اماميّه .
فرائقى :
بر وزن فرائضى و ابن فرائقى كنيت مشهور احمد بن طيّب سرخسى است در شمار فقيهان و بليغان و حكيمان و از شاگردان كندى و صاحب تصانيف و نديم معتضد خليفهء عبّاسى و ندانستم از چه روى او را ابن فرائقى گفتند .
فرابى :
منسوب است به فراب بر وزن جواب از قراى سمرقند و ابو الفتح احمد بن حسين بن عبد الرحمن فرابى در شمار محدّثان و متوفّى 505 بدان منسوب است .
فرات :
بر وزن گشاد به معنى خوشگوار ، نيز نام رودى است در كشور عراق و نام چند كس از صحابه و نام فرات بن ابراهيم بن فرات كوفى از مشايخ ابو الحسن علىّ بن بابويه و صاحب تفسير قرآن
هامش
( 1 ) - و نيز معاذ بن مسلم بن ابى سارهء انصارى كوفى ملقّب به فرّاء از اصحاب حضرت امام باقر و حضرت امام صادق عليهما السّلام و استاد كسائى نحوى و علّامهء حلّى و گروهى از علما او را از ثقات شمرده و در اواخر قرن دوّم درگذشته است ( ريحانة الأدب : 4 / 312 ) .