فافانى :
با دو فاء منسوب است به فافان و آن نام موضعى است بر ساحل دجله نزديك ميافارقين و هرگاه در ضبط فافانى در مورد حسن بن جعفر معروف به ابو طالب فافانى در شمار محدّثان اماميّه اشتباه روى نداده باشد به آن موضع منسوب است .
فاكه :
با كسر كاف بر وزن كامل به معنى ميوهدار ، نيز خوشطبع و بذلهگو از اعلام است و نام جمعى از صحابه . « 1 »
فاكهى :
با ضبط پيش منسوب است به فاكه و ميوهفروش را فاكهى ، نيز فاكهانى گويند و فاكهى لقب تاج الدّين عمر بن علىّ بن سالم بن صدقهء لخمى اسكندرى فاكهى است در شمار نحويان و هم فقيهان مالكى و صاحب شرح عمده و شرح اربعين نووى و كتاب اشاره در نحو و متوفّى 731 . نيز لقب جمال الدّين عبد اللّه بن احمد بن على مكّى شافعى است در شمار اعلام نحويان و شارح قطر و شارح ملحة الاعراب حريرى به نام كشف النقاب عن مخدرات ملحة الاعراب و صاحب كتاب الفواكه الجنيّة على متممة الاجروميّه و كتاب حسن التوسّل فى آداب زيارة افضل الرسل و متوفّى 972 . « 2 »
فالى :
منسوب است به فاله از قراى خوزستان و از اين قريه است ابو الحسن علىّ بن احمد بن سلك فالى در شمار اديبان و شاعران و صاحب ارجوزه در شمار آيات قرآن به اين مطلع :
قال على مذ اتى من فاله * قصيدة واضحة المقاله
ابو الحسن فالى چندى در بصره زيست و ازآنجا به بغداد رفت و در آن شهر بار زيستن افكند و در همان شهر سال 448 درگذشت و از نظم اوست در شكايت از رمضان :
رمى رمضان شملنا بالتفرّق * فيا ليته عنّا تقضى لنلتقى
لئن سر اهل الأرض طرا قدومه * فان سرورى بانسلاخ الذى بقى
ابو الحسن نسختى از كتاب جمهرة بن دريد داشت كه به نفاست و خوبى خط موصوف بود و احتياج او را به فروختن آن وادار كرد و به شريف مرتضى به شصت دينار فروخت شريف در ضمن مطالعت ، اين اشعار را در پشت آن ديد كه اثر طبع ابو الحسن بود :
انست بها عشرين حولا و بعتها * لقد طال و جدى بعدها و حنينى
و ما كان ظنى إنّنى سابيعها * و لو خلد تنى فى السجون ديونى
و لكن لضعف و افتقار و صبية * صغار عليهم تستهل شئونى
فقلت و لم املك سوابق عبرة * مقالة مشوى الفؤاد حزين
و قد تخرج الحاجات يا ام مالك « 3 » * كرائم من رب بهن ضنين
هامش
( 1 ) - و نيز ابى عقبه فاكه بن سعد در شمار صحابيان است ( لغتنامه / دهخدا : 35 / 34 ) .
( 2 ) - و نيز محمّد بن على فاكهى مكّى با كنيت ابو السعادات در شمار فقيهان شافعى بود و صاحب كتاب نور الابصار در فقه و رسالهاى در لغت متولّد 923 در مكّه و متوفّى 982 در هند ( لغتنامه / دهخدا : 35 / 34 ) .
و نيز محمّد بن اسحاق فاكهى معاصر ازرقى است و صاحب كتاب مكّه و اخبارها فى الجاهليّة و الإسلام ( لغتنامه / دهخدا : 35 / 34 ) .
( 3 ) - شعر اخير اثر طبع اعرابى است كه به حمزة بن عبد اللّه بن زبير شتر خود را به پنجاه دينار فروخت و بهاى آن را گرفت و سپس نگاهى به شتر افكند و آن شعر را خواند . حمزه به او گفت : « هر دو از آن تو » .
و اعرابى شتر و پنجاه دينار را با خود برد ( مؤلّف ) .