« چنين كارى پسنديده نيست مگر ندانيد كه سپيدى وقتى از حدّ گذشت برص ( پيس ) گردد و پيچ و خم مو وقتى از اندازه بيرون شد گرهدار شود و قرائات نيز وقتى از پايه بالاتر رفت قرائات نيست » . و در سال 150 و يا 158 در حلوان از جهان رفت . « 1 »
عمانى :
با ضمّ و تخفيف ميم منسوب است به عمان بر وزن بتان نام بخشى كه در كنار درياى عمان افتاده شامل قريهها و مزارع و ازآنجاست ابو محمّد حسن بن علىّ بن ابى عقيل عمانى معروف به ابن ابى عقيل و مشهور به حذاء در شمار اعلام فقيهان و متكلّمان اماميّه و معاصر با كلينى و نخستين فقيهى است كه فقه اماميّه را تهذيب كرد و راه بحث در اصول و فروع آن را باز كرد و پس از او ابن جنيد راه او را رفت و فقيهان اماميّه از آن دو فقيه به قديمان تعبير كنند و از عمانى است كتاب الكرّ و الفرّ در امامت و كتاب المستمسك بحبل آل الرسول و امّا محمّد بن ذويب عمانى ( كه در فقيمى بيايد ) از مردم عمان نبود بلكه دكين را جز وقتى او را ديد كه شترش را آب دهد حالى كه زردرنگ است همچون مردم عمان كه گويند عموما چنانند گفت : « اين عمانى كيست » . و لقب عمانى بر او ماند و نيز عمّانى با ضمّ و تشديد منسوب است به عمّان از شهركهاى شام و گويا همان رباط عمّان است كه اكنون پايتخت ماوراى اردن است و ازآنجاست ابو دقّاقه « 2 » اسلم بن محمّد بن سلامة بن عبد اللّه عمّانى در شمار محدّثان و متوفّى 324 . « 3 »
عمران :
بر وزن غفران به معنى آباد كردن از اعلام است و نام ابو طالب پدر امام على عليه السّلام و بعضى برآنند كه نامش عبد مناف بود و بعضى ديگر گويند نامش همان كنيت اوست و اندك نيستند كسانى كه نامشان همان كنيتشان است و ابن عمران كنيت ابو جعفر محمّد بن احمد بن يحيى بن عمران اشعرى قمّى است در شمار محدّثان اماميّه و صاحب كتاب نوادر الحكمه و اين كتاب را دبة الشبيب گفتند و دبّه بر وزن حبّه ظرفى است كه در آن روغن كنند و شبيب نام مردى است روغنفروش امّا دبّهء او داراى چندين خانه بود و از هر خانه چيزى بيرون ريخت و نوادر الحكمه را ازاينروى كه فنون مختلف از آن بيرون آرند دبّة الشبيب گفتند .
عمرانى :
با ضمّ اوّل و سكون دوّم منسوب است به عمرانيّه از قراى موصل و علىّ بن احمد عمرانى موصلى در شمار رياضىدانان و صاحب كتاب اختيارات و شرح جبر و مقابلهء ابو كامل شجاع
هامش
( 1 ) - و نيز عمارة بن حسّان از ياران علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام بود . در محرّم سال 36 از جانب حضرت به حكومت كوفه منصوب شد امّا چون به كوفه رسيد شنيد كه مردم غير ابو موسى اشعرى كسى را به امارت نمىپذيرند ناگزير به مدينه بازگشت ( لغتنامه / دهخدا :
33 / 309 ) .
( 2 ) - دقّاقه : با فتح و تشديد مؤنّث دقّاق به معنى بانوى آردبيز و آردفروش ( مؤلّف ) .
( 3 ) - و نيز حسن بن علىّ بن سعيد عمّانى مكنّى به ابو محمّد در شمار مقرئان بود . از اوست : المرشد ، الوقف و الابتداء ( معجم المؤلّفين : 3 / 254 ) .
و نيز داود بن عفّان عمّانى و محمّد بن كامل عمّانى و نصر بن مسرور بن محمّد زهرى عمّانى مكنّى به ابو الفتح و قريش بن حيّان عجلى عمّانى مكنّى به ابو بكر هر چهار نفر در شمار محدّثانند ( معجم البلدان :
4 / 150 - 152 ) .