از اعلام است و نام جمعى از صحابه و محدّثان ، از جمله : ابو اليقظان عمّار بن ياسر عنسى از اكابر صحابه و از كسانى است كه به امام على عليه السّلام پيوست و در سال 37 در جنگ صفّين شهيد گرديد و ابن عمّار كنيت مشهور ابو بكر محمّد بن عمّار اندلسى است در شمار شاعران شهير و معاصر ابن زيدون و معتمد بن معتضد او را نزديك گرفت تا جايى كه او را وزير گردانيد و عاقبت هم به فرمان همان معتمد سال 477 كشته گرديد . ابن خلّكان نوشت :
« از گناهانش يكى اين بود كه معتمد و پدر او معتضد را به اين دو شعر نكوهيد :
مما يقبح عندى ذكر اندلس * اسماء معتضد عندى و معتمد
اسماء مملكة فى غير موضعها * كالهر يحكى انتفاخا صولة الاسد » .
« 1 » عماره : بر وزن ستاره به معنى آباد كردن از اعلام است و نام عمارة بن حمزة بن ميمون از فرزندان ابو لبانه زرخريد عبد اللّه بن عبّاس و در شمار كاتبان و مترسّلان و صاحب رسالة الخميس و رسالة الماهانيّه و اين رسالهء اخير را در رديف كتبى كه به فصاحت موصوفند آرند و هم در طبقهء واليان كه از طرف ابو العبّاس سفّاح و ابو جعفر منصور و هادى والى بصره و اهواز و فارس و يمامه و بحرين گرديد و خود گفت : « در خانهء من هر روز دو هزار گردهء نان پزند و هزار و نهصد و نود و نه گردهء نان را ديگران حلال خورند و من يك گردهء آن را حرام و از آن خوردنم از خدا آمرزش طلبم » . و مكرّر گفت : « اين سخن كه گويند : فلان ربّ الدار ( فلان ، صاحبخانه است ) درست نيست بلكه سگ خانه است » . و در دهشكارى او نيز نوادر نويسند و سلمة بن عبّاس در ستايش او گفت :
بلوت و جربت الرجال بخيره * و علم و لا ينبئك عنهم كخابر
فلم أر أحرى من عمارة فيهم * بود و لا اوفى بجار مجاور
تا آنجا كه گفت :
فنعم معاذ المستجير و منزل * الكريم و مثوى كلّ عان و زائد
و عماره چهرهء ناپسند داشت و هم اعور ( يكچشم ) بود و در نكوهش او يكى از شاعران بصره گفت :
اراك و ما ترى الا به عين * و عينك لا ترى إلّا قليلا
و أنت إذا نظرت بملاء عين * فخذ من عينك الاخرى كفيلا
كأنّى قد رأيتك بعد شهر * ببطن الكف تلتمس السبيلا
و ابو عماره كنيت حمزة بن حبيب بن عمارة بن اسماعيل كوفى است معروف به زيّات در شمار ائمّهء مقرئان و استاد كسائى و سفيان ثورى و پس از عاصم و اعمش پيشواى مطلق قرّاء بود و به اتّفاق قرائت او را پذيرفتند و كسى آن را انكار نكرد جز اينكه گويند در قرائت ابو عماره چيزى چند از تكلّف است و خود نيز آن نكته را دريافت و به كسانى كه در مدّ و همزه راه افراط را سپردند گفت :
هامش
( 1 ) - و نيز عمّار بن غيلان بن سلمة بن معتب بن مالك بن كعب بن عمرو بن سعد بن عوف بن ثقيف ثقفى در شمار صحابه است . و نيز عمّار بن عمارهء زعفرانى بصرى مكنّى به ابو هاشم و مشهور به صاحب زعفرانى در شمار محدّثان است ( لغتنامه / دهخدا : 33 / 305 - 306 ) .