تبيت الملوك على عتبها * و شيبان ان غضبت تغضب
و كالشهد بالراح اخلاقهم * و احلامهم منهم اعذب
و كالمسك ثرب مقاماتهم * و ريا قبور هم اطيب
و نيز :
و لقد بلوت الفاعلين و فعلهم * فلذى الرقيبة ماله مثل
كفاه مخلفة و متلفة * و عطاؤه متخرق جزل
علقمى : با فتح اوّل و سكون دوّم منسوب است به علقمة بن زراره پدر تيرهاى در قبيلهء تميم و جندب بن عبد اللّه بن سفيان علقمى صحابى معروف به جندب الخير به او منسوب است و ابن علقمى كنيت مشهور ابو طالب مؤيّد الدّين محمّد بن احمد ابن على علقمى بغدادى است در شمار دانشمندان و خوشنويسان و از كسانى است كه به دانش و كتاب علاقه داشت و ابن ابى الحديد شرح نهج البلاغة را به نام او پرداخت و مدّت چهارده سال وزير مستعصم آخرين خليفهء بنى عبّاس بود و در روزگار او ميان شيعيان و سنّيان بغداد آتش كشمكش زبانه كشيد و تعصّب ميان آن دو دسته شررپاشى كرد تا جايى كه ابو بكر فرزند مستعصم با لشكرى بر محلّت كرخ بغداد كه منزلگاه شيعيان بود تاختن برد و اموالشان را تاراج كرد و بزرگانشان را به زندان انداخت و اين كارها در زمانى به وقوع پيوست كه هلاكو دشمن قوى پنجه در كمين بود و در جستجوى فرصتى براى تسخير بغداد بود و بالاخره بغداد را گرفت و ابن علقمى نيز پس از مدّتى كوتاه كه از زوال ملك بنى عبّاس گذشت به سال 656 درگذشت و ابن علقمى منسوب است به نياى او علقمه نام و علقمه به معنى تكدانه حنظل است و از اعلام و نام جمعى از صحابه و محدّثان و دانشمندان . « 1 »
علوان :
بر وزن جنبان به معنى آغاز كتاب ( ديباچه ) و ابن علوان كنيت حسن بن علوان كلبى است در شمار محدّثان خاصّه .
علوى :
منسوب است به علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام و پيوند او را علوى گويند و علويّه زنى است كه به او پيوند رساند و با همين ضبط است احمد بن علويّهء اصفهانى كرمانى مشهور به ابن الأسود در شمار كاتبان و شاعران و محدّثان اماميّه و صاحب كتاب الاعتقاد در ادعيه « 2 » و قصيدهء نونيّه شامل هزار بيت به اين مطلع :
مال بال عينك ثرة الانسان * عبرى اللحاظ سقيمة الاجفان
هامش
- و نيز علباء بن هيثم بن جرير ، وى در جاهليّت و اسلام مىزيست و در فتوحات عمر شركت كرد و در واقعهء جمل شهيد شد . پدرش از سردارانى بود كه در واقعهء ذى قار با كسرى جنگيد ( لغتنامه / دهخدا : 33 / 18 ) .
( 1 ) - و نيز شمس الدّين محمّد بن عبد الرحمن بن علىّ ابن ابى بكر علقمى در شمار فقهاى شافعى مذهب و استاد الأزهر قاهره و از شاگردان جلال الدّين سيوطى بود متولّد 897 و متوفّى 969 صاحب كتاب الكوكب المنير در شرح جامع الصغير در سه جلد و كتاب ملتقى البحرين فى الجمع بين كلام الشيخين ( الأعلام / زركلى : 6 / 195 ) .
( 2 ) - بعضى برآنند كه مراد همان دعاى عديله است و اين سخن دور از صواب نيست و كتاب به معنى نامه و هر نوشته است خواه كوچك باشد و خواه بزرگ و گفتن اينكه اگر مقصود ، دعاى عديله است كتاب گفتن نادرست است از صواب دور است ( مؤلّف ) .