در وادى محبّت و صحراى معرفت * مردى تمام پاكرو اختيار كو
اندر صف مجاهده يكتن ز سروران * بر مركب توكّل و تقوا سوار كو
سرگشته ماندهايم در اين بحر بىكران * كز سابقان پيشرو آخر غبار كو
عطّار سوى گوهر آن بحر موج زن * خود در درون سينه تو را رهگذار كو
و در سال وفاتش سخن به اختلاف كردهاند و تا يازده قول در آن ديده شده است و از سال 586 كمتر نيست و از سال 633 زيادتر نه و قبرش در نيشابور معروف است . و از جمله : لقب ابو بكر محمّد بن حسن بن يعقوب عطّار است در شمار مقرئان و مفسّران و اديبان و صاحب كتاب الانوار در تفسير قرآن و كتاب المدخل إلى علم الشعر و كتاب الاحتجاج در قرائت و كتاب الانتصار لقراء الامصار و كتاب اللطائف فى جمع هجاء المصاحف و غير اينها و متوفّى 354 . و از جمله : لقب ابو الفضل نصر بن مزاحم كوفى است و در منقرى بيايد . « 1 »
عطارد :
با ضمّ اوّل و كسر راى بىنقطه بر وزن مشاور نام ستارهاى است معروف و نام پدر تيرهاى از بنى تميم و نام عطارد بن حاجب بن زراره صحابى است و ابن ابى عطارد كنيت سعيد بن عطارد است در شمار محدّثان خاصّه . « 2 »
عطّاف :
بر وزن عطّار به معنى بسيارگرايان لقب مبشّر همدانى است در شمار محدّثان خاصّه و نام پدر ابو سعيد مؤيّد بن عطّاف بن محمّد بن على آلوسى است در شمار اديبان و شاعران و در آغاز به خدمت ملكشاه سلجوقى پيوست و بلندآوازه گرديد و در سال 575 در موصل از دنيا رفت و از نظم اوست در وصف قلم :
و مثقف يغنى و يفنى دائما * فى طورى الميعاد و الايعاد
قلم يفل الجيش و هو عرمرم * و البيض ما سلت من الاغماد
هامش
( 1 ) - و نيز اسماعيل بن عمر بن نعمه مكنّى به ابو طاهر و مشهور به ابن شبيب عطّار در شمار ادباى مصر ، متولّد 551 و متوفّى 606 در قاهره و كتاب مائة جارية و مائة غلام از آثار اوست ( الأعلام / زركلى : 1 / 320 ) .
و نيز احمد بن محمّد بن علىّ حسنى بغدادى عطّار در شمار فقيهان اماميّه بود و آنگاه به نجف اشرف مهاجرت كرد و در سال 1215 درگذشت و كتاب التحقيق در اصول فقه در دو مجلّد ، رياض الجنان فى اعمال شهر رمضان و ديوان شعر در مدح ائمّه از اوست ( الأعلام / زركلى : 1 / 244 ) .
و نيز عبد الجبّار بن علاء بن عبد الجبّار عطّار مكّى مكنّى به ابو بكر در شمار محدّثان و متوفّى 248 . و نيز عطّار بن ابراهيم بن داود بن سلمان دمشقى در شمار -
- محدّثان و فقيهان قرن هشتم . و نيز حسن بن احمد ابن حسين بن سهل عطّار مكنّى به ابو العلاء شيخ همدان و امام عراقيان در قرائت در قرن ششم هجرى است ( لغتنامه / دهخدا : 33 / 310 ) .
( 2 ) - و نيز عطارد بن محمّد در شمار رياضىدانان و منجّمان است و صاحب كتاب الجفر الهندى و كتاب العمل بالاسطرلاب و كتاب العمل بذات الحلق و كتاب تركيب الأفلاك و كتاب المرايا المحرقه ( الفهرست / ابن نديم : 336 ) .
و نيز عطارد بن قرّان از تيرهء بنى صدى بن مالك در شمار شاعران نيكوپرداز امّا اندك شعر بود . چندى در نجران و حجر زندانى بود و اشعارى نيز در اين مورد دارد . وى معاصر جرير بود و اين دو يكديگر را هجو مىكردند ( الأعلام / زركلى : 4 / 236 ) .