مروزى :
منسوب است به مروشاهجهان كه همان شهر مرو معروف است و شايد از همين نظر ياقوت گفته كه : « صواب در نسبت آن مروى است » .
و از آن شهر است ابو عبد اللّه احمد بن محمّد بن حنبل مروزى يكى از پيشوايان فقه اهل سنّت و در حنبلى گذشت و ابو بكر عبد الرحمن بن حنبل بن احمد بن عبد اللّه مروزى كه در قفّال گذشت .
و ابو العبّاس جعفر بن احمد مروزى از اعلام دانشمندان و صاحب كتاب المسالك و الممالك .
ابن نديم در فهرست گفت كه : « او نخستين كسى است كه در جغرافيا كتاب نوشت امّا آن را تمام نكرد » . و كتاب الآداب الكبير و كتاب الآداب الصغير و كتاب تاريخ القرآن و كتاب البلاغة و الخطابه و كتاب الناجم و در اهواز درگذشت .
و اسماعيل بن حسين بن محمّد بن حسين مروزى علوى نسّابهء شهير و او نخستين كسى است از علويان كه از قم كوچ كرد و به مرو رفت و در آنجا زيستن گرفت و صاحب تصانيف بسيار ، از جمله : كتاب حظيرة القدس در شصت مجلّد و كتاب بستان الشرف و كتاب غنية الطالب فى نسب آل ابى طالب و كتاب الموجز در نسب و كتاب الفخرى و اين كتاب را براى فخر الدّين رازى نوشت و كتاب خلاصة العترة النبويّة فى انساب الموسويّة و كتاب المثلث در نسب و اين كتاب مشجّر است و كتاب زبدة الطالبيّه و غير اينها كه ياقوت نوشت در سال 614 او را در مرو ديدم و چنان است كه شاعر در حقّش گفته است :
قد زرته فوجدت الناس فى رجل * و الدهر فى ساعة و الفضل فى دار
و در خصوص كتاب الفخرى داستانى با امام فخر دارد كه در معجم البلدان مسطور است و ابو اسحاق ابراهيم بن احمد مروزى در شمار فقيهان شافعى و صاحب كتاب شرح مختصر مزنى و كتاب الفصول فى معرفة الاصول و كتاب الشروط و الوثائق و كتاب الوصايا و حساب الدور و كتاب الخصوص و العموم .
و احمد بن نصر مروزى در عداد فقيهان و متكلّمان و صاحب كتاب اختلاف الفقهاء الكبير و كتاب اختلاف الفقهاء الصغير و ابو الفضل احمد بن ابى طاهر طيفور مروزى در شمار بليغان و شاعران و مورّخان و صاحب كتاب تاريخ بغداد در اخبار خلفا و امرا و كتاب سرقات الشعراء و كتاب جمهرة بنى هاشم و كتاب الجامع فى الشعراء و اخبارهم و كتاب الجواهر و كتاب المؤلّفين و غير اينها و متوفّى 280 در بغداد . « 1 »
مروك :
با واو بر وزن مردك نام مروك بن عبيد بن ابى حفصه است در شمار محدّثان اماميّه .
مرهبى :
منسوب است به مرهب وزان مفسد ، نام نياى ادريس بن عبد اللّه همدانى مرهبى و ثوير ابن عبد اللّه مرهبى همدانى است هر دو در شمار محدّثان اماميّه .
مرهف :
به صيغهء اسم مفعول بر وزن مصحف به معنى باريكميان و تيزى شمشير نام مرهف بن ابى مرهف است از محدّثان اماميّه و ابو المرهف كنيت
هامش
( 1 ) - و نيز محمّد بن احمد بن عبد اللّه مروزى قاسانى مكنّى به ابو زيد در شمار اكابر علماى شافعيّه . وى فقه را در خراسان آموخت آنگاه به بغداد رفت و ازآنجا به مكّه شد و هفت سال در آنجا به تدريس فقه اشتغال داشت ، سپس به خراسان بازگشت و در سال 371 در مرو درگذشت ( لغتنامه / دهخدا : 2 / 500 ) .
و نيز احمد بن محمّد بن مسروق مروزى مكنّى به ابو العبّاس در شمار مشايخ تصوّف در قرن سوّم هجرى است ، وى استاد شيخ على رودبارى و خود شاگرد حارث محاسبى و سرّى سقطى است ( نامهء دانشوران : 5 / 276 ) .