محفحف :
به صيغهء اسم مفعول بر وزن مشعشع لقب ابو نعمه زائدة بن نعمة بن نعيم شوشترى است معروف به محفحف از شاعران نيكوپرداز و متوفّى 586 و از نظم اوست :
كلّ نبت من الربيع و زهر * مثل جيد من العرائس حالى
و كذاك الذى عهدنا لديه * فى ضلال الخيام او فى الحجال
كلّ براقة الثناء يا تراها * برقيق القلوب عذب زلال
و كان الغمام من بعد وهن * مازجته بقرقف جريال « 1 »
كنت فى عينها كمرود كحل * صرت فى عينها كشوك السبال « 2 »
حيث صار السواد منى بياضا * و تبدلت ارذل الابدال
محفّض : در ذيل ترجمت دربارهء آن سخن كنم . نام پدر حريث بن محفّض تميمى است در شمار شاعران عرب . روزى حجّاج بن يوسف بر منبر بود و براى تشجيع حاضران بر بسالت و دليرى و نيرومندى و اطاعتشان از امر امير به اشعار حريث ابن محفض تمثل جست و چنين خواند :
أ لم تر قومى ان دعو لملمة * اجابوا و ان اغضب على القوم اغضبوا
بنوا الحرب لم يقعد بهم امهاتم * و آباءهم آباء صدق فاتعبوا
فإن يك طعن بالردينى يطعنوا * و ان يك ضرب بالمناصل يضربوا
حريث بن محفّض كه در مجلس حاضر بود برخاست و گفت : « به خدا قسم حريث بن محفّض منم ! » . حجّاج گفت : « چرا در ميان سخن من سخن كردى ؟ » . گفت : « امير به شعر من تمثّل جست نتوانستم خويشتندارى كنم مگر اينكه خويشتن را به امير بشناسانم » .
هامش
- و نيز محسن بن حسين بن احمد نيشابورى صاحب كتاب الامالى در حديث و كتاب السير و كتاب اعجاز القرآن و كتاب بيان من كنت مولاه . وى از شاگردان شيخ طوسى بوده است ( روضات الجنات : 6 / 78 ) .
و نيز الحاكم ابو سعد محسن بن محمّد بن كرامة چشمى بيهقى در سال 413 در قريهء چشم از قراى بيهق به دنيا آمد ، در شمار علماى مذهب زيديّه بوده و در مكّه اقامت گزيد . از نظر عقيدهء كلامى ، معتزلى است متوفّى 494 در مكّهء مكرّمه . و از اوست : تنبيه الغافلين عن فضائل الطالبين ، التفسير المبسوط ، التفسير الموجز ( به فارسى ) ، التهذيب در تفسير قرآن ، عيون المسائل ، رسالة ابليس إلى المجبرة ، الرد على المجبرة ، جلاء الابصار فى متون الاخبار ، السفينة و المنتخب فى كتب الزيديّة ( الأعلام / زركلى : 5 / 289 ) .
و نيز محسن بن عبد الكريم بن علىّ بن محمّد حسينى جبل عاملى ساكن دمشق ملقّب به امين و مشهور به سيّد محسن جبل عاملى از بزرگان علماى اماميّه . وى عالمى متّقى و مورد اعتماد عرب و عجم در قريهء شقرا از قراى جبل عامل به دنيا آمد . در سال 1308 قمرى به نجف اشرف رفت و از مجلس درس آخوند خراسانى و شريعت اصفهانى و حاج آقا رضا همدانى و شيخ محمّد طه كسب فيض كرد و در سال 1319 قمرى به دمشق بازگشت و در شمار مراجع تقليد بود . از آثار اوست : كتاب اعيان الشيعة در رجال شيعه ( الأعلام / زركلى : 5 / 287 ) .
و نيز محسن بن حسن حسينى الاعرجى كاظمى در شمار علما و فقهاى شيعه بود . صاحب كتاب المحصول فى علم الاصول ، الوافى از شرح وافيهء عبد اللّه تونى و نيز او راست اشعارى در مراثى اهل بيت . متوفّى 1240 ( روضات الجنات : 6 / 104 ) .
( 1 ) - قرقف به معنى شراب و جريال رنگ آن است كه سرخ است ( مؤلّف ) .
( 2 ) - سبال به معنى سبله است به معنى شارب ( مؤلّف ) .