برمىدارى پردهء زير شكمت به درد و پاره شود » .
و گويا با زور هرچه تمامتر بانگش را با اذان برمىداشته است و در سال 59 درگذشت .
محرّر :
به صيغهء اسم فاعل بر وزن مكبّر لقب اسحاق بن ابراهيم بن عبد اللّه بن صباح تميمى سعدى است پدرش ابراهيم نيز لقب محرّر داشت و هم احول ( لوچ ) بود و او اوّل كسى است كه از رسم خط سخن به ميان آورد و قوانين آن را تنظيم كرد و آن را انواع بست و اسحاق آموزگار مقتدر باللّه عبّاسى و فرزندان او بود و هم استاد ابن مقلهء وزير كه خطّ نسخ را ابداع كرد .
و اسحاق كتابها تصنيف كرد ، از جمله : كتاب القلم و كتاب تحفة الوامق و رسالهاى در خطّ و كتابت .
ياقوت گفته كه : « ابو الحسن برادر اسحاق و فرزندش اسماعيل بن اسحاق و فرزندش ( نوه ) ابو محمّد قاسم ابن اسماعيل بن اسحاق همه و همه از خوشنويسان و عارفان به قوانين خطّ بودند » . و محرّر كسى را گويند كه نقش خطّ كند و خوب بنويسد و چنانكه گويند : « حرر الكتاب إذا حسنه و اصلحه ؛ نامه را تحرير كرد يعنى آن را خوب نوشت و از عيوب ، آن را مبرّا نمود » .
محرز :
به صيغهء اسم فاعل وزان مخبر و ابو محرز كنيت خلف بن حيّان بصرى است معروف به احمر و يا با قيد خلف الاحمر استاد اصمعى و آموزگار بصريّين و در شمار راويان غريب شعر و غريب لغت و هم از نقّادان آن و هم در شمار شاعران .
و ابو الطيّب عبد الواحد لغوى گفت كه خلف احمر شعر مىساخت و آن را به عرب نسبت مىداد و كسى آن را ندانست امّا در پايان عمر راه عبادت را پيش گرفت و قرآن را در يك شب ختم نمود و بعضى از ملوك اموال زيادى به او بخشيدند به شرط اينكه دربارهء بيت شعرى كه در آن شكّ داشتند سخنى گويد و قبول نكرد و در حدود سال 180 درگذشت . و از او كتاب جبال العرب و ديوان شعر ماند و ميان او و ابو محمّد يزيدى شيوهء مهاجات برقرار بود و هريك ديگرى را هجا گفت كارى كه از هيچكس پسنديده نيست . « 1 »
محسن :
اين لفظ در نامگذارى زياد به كار رفته است و به صيغهء اسم فاعل است از باب افعال به معنى نيكوكار و كمتر به صيغهء اسم مفعول است از باب تفعيل بر وزن مظفّر به معنى آراسته .
و از رديف اوّل لقب محمّد بن مرتضى كاشانى است كه به مولى محسن و يا محسن كاشانى معروف است از اعاظم علماى منقول و معقول و صاحب مصنّفات بسيار مانند : كتاب الوافى و كتاب الحقائق و كتاب مفاتيح الشرائع و كتاب علم اليقين و كتاب عين اليقين و كتاب تفسير صافى و اصفى و غير اينها و متوفّى 1091 . و از رديف دوّم نام ابو على محسّن بن ابى القاسم علىّ بن محمّد تنوخى است و در تنوخى گذشت و نام ابو على محسّن بن ابراهيم بن هلال بن زهرون صابى است و در صابى گذشت . « 2 »
هامش
( 1 ) - و نيز محرز بن شهاب سعدى تميمى از قدماى صحابه حضرت على عليه السّلام و از مردانى بود كه شجاعت و اصابت رأى داشتند ، پس از آنكه زياد بن ابيه وى را در كوفه دستگير كرد به دست معاويه در سال 51 به قتل رسيد . و نيز محرز بن نضلة بن عبد اللّه بن مرّهء غنمى در شمار صحابه است كه در جنگ بدر شركت كرد و در جنگ خيبر در سال ششم هجرى كشته شد ( الأعلام / زركلى : 5 / 284 ) .
( 2 ) - و نيز ( به صيغهء اسم فاعل ) محسن بن حسين بن على كوجك عبسى مكنّى به ابو القاسم در شمار اديبان و شاعران و خطّاطان بود متوفّى 416 ( معجم الأدباء : 17 / 89 ) . -