نزديك آنها رود و يا متعرّض آنها شود او را مىكشم آيا چنين چيزى مىشود كه ملخها در پناه من آيند و شما آنها را برگيريد و همچنان از ملخها حمايت كرد تا آنگاه كه آفتاب بر آنها تابيد و به پرواز درآمدند و از خيمهء او بيرون شدند ، مدلج گفت :
اكنون اين شما و اين ملخها چه ديگر در پناه من نيستند » .
محاربى :
منسوب است به محارب بر وزن مجاهد و آن نام محارب بن عمرو بن وديعه است پدر تيرهاى در قبيلهء عبد القيس و از اين تيره است لقيط بن بكير محاربى و در لقيط گذشت و مؤمّل ابن اميل محاربى و در مؤمّل بيايد . « 1 »
محاسبى :
منسوب است به محاسب بر وزن مجاهد به معنى حسابگر و محاسبى كسى را گويند كه در شغل حسابگرى و يا به اصطلاح امروز در كار دفتردارى باشد و آن لقب ابو عبد اللّه حارث ( يا حرث ) ابن اسد محاسبى بغدادى است در سلك اعيان متصوّفه و از مشاهير اين فرقه و كتابها پرداخته است ، از جمله : كتاب الرعاية و كتاب التفكّر و الاعتبار و متوفّى 443 . گويند : « از پدر هفتاد هزار درهم ارث به او رسيد امّا در آن تصرّف نكرد و از اين نظر كه پدرش بر مذهب قدريّه بود » .
و قدريّه فرقهاى هستند كه انسان را در كارها مختار دانند و او را محاسبى ازاينجهت گفته كه به حساب كارهاى خويشتن همىپرداخت ( محاسبة النفس ) .
محاسنى :
منسوب است به محاسن بر وزن معادن و آن نام نياى جمعى از افاضل اهل شام است كه به محاسنى شهرهاند ، از جمله : موسى بن اسعد بن يحيى بن ابى الصفا بن احمد محاسنى دمشقى است در عداد اديبان بارع و مفسّران و صاحب حاشيه بر تفسير بيضاوى و حاشيه بر مطوّل و شرح ديوان ابن فارض و متوفّى 1172 و شيخ محمّد بن عبد الرحمن غزىّ كه از مفتيان شافعى است و دربارهء بيت محاسنى و فضل آن خانواده گفته است :
إذا افتخر الأنام بأرض شام * و عدوا دورها ثمّ المساكن
أقول مفاخرا قولا بديعا * محاسن شامنا بيت المحاسن « 2 »
محاملى : منسوب است به محامل وزان معادن جمع محمل بر وزن مجلس به معنى هودج و محاملى كسى را گويند كه هودج بسازد و يا بفروشد و يا آن را به كرايه دهد و محاملى لقب ابو الحسن احمد بن محمّد بن احمد بن قاسم ضبّى محاملى است در شمار فقيهان شافعى و شاگرد ابو حامد اسفراينى و صاحب تصنيفات ، از جمله :
كتاب المقنع و كتاب تحرير الادلّة و كتاب اللباب الكبير و كتاب اللباب الصغير و متوفّى 415 .
هامش
( 1 ) - و نيز محارب بن محمّد محاربى السدوسى مكنّى به ابو العلاء در شمار قاضيان شافعى بود متوفّى 359 از نسل محارب بن دثار است . و نيز عبد الحقّ بن غالب بن عطيّهء محاربى مكنّى به ابو محمّد در شمار مفسّران و فقيهان بود و شعر نيز مىسرود و صاحب تأليفاتى است متوفّى 481 تا 542 در لورقه ( الأعلام / زركلى : 5 / 281 ) .
( 2 ) - و نيز محمّد بن تاج الدّين بن احمد محاسنى دمشقى در شمار شاعران و خطيب جامع اموى دمشق بود و تعليقهها در حديث بر صحيح مسلم دارد و نوشتههايش بر فضل او دلالت دارد و شيخ عبد الغنى نابلسى او را مرثيت گفته است . و نيز سليمان بن احمد بن سليمان بن اسماعيل محاسنى دمشقى در شمار شاعران و نيابت محاكم و امامت و خطابت در جامع اموى را داشت .
متوفّى 1139 تا 1187 در دمشق و ديوان شعرى نيز دارد ( الأعلام / زركلى : 6 / 62 و 3 / 121 ) .