بزنند » . و در سال 81 درگذشت و عتواره به معنى پارهاى از مشك ، نيز مرد كوتاهاندام است .
عتيبه :
با ضمّ اوّل و فتح دوّم بر وزن زبيده مصغّر عتبه كه ضبط و معنى آن گذشت نام جمعى از صحابه و محدّثان است .
عتيق :
بر وزن امير به معنى ديرين از اعلام است و ابو العتيق كنيت سراج الدّين ابو بكر بن علىّ بن موسى خزرجى است در شمار اديبان و فاضلان و شاعران و فقيهان حنفى و صاحب منظومه در فقه و متوفّى 769 . و نيز ابو العتيق كنيت ابو بكر بن عمر بن ابراهيم ابن دعّاس « 1 » است در شمار نحويان و لغويان و اديبان و شاعران جز اينكه مردم زبيد او را به دزديدن شعر متّهم كردند و گفتند : « هرگاه شاعران را در روز رستاخيز پاى حساب آرند به ابن دعّاس گويند صدر اين شعر از فلان شاعر است و عجز ( دنبالهء ) آن از به همان شاعر و تهىدست از شعر پس از محاسبه بيرون خواهد رفت » . وقتى كسى از اعراب « انا انت الضاربى انت انا » از او بدين روش پرسيد :
ايها الفاضل فينا افتنا * و ازل عنا بفتواك العنا
كيف اعراب نحاة النحو في * انا انت الضاربى انت انا
ابن دعّاس در جواب نوشت :
انا انت الضاربى مبتدأ * فاعتبرها يا اماما سننا
انت بعد النصار بى فاعله * و انا يخبر عنه علنا
ثمّ ان الضاربى انت انا * خبر عن انت ما فيه انثنا
و انا الجملة عنه خبر * و هى من انت إلى انت انا
و ابن دعّاس در سال 667 درگذشت . و بايد دانست كه ابو بكر در هر دو مورد جاى نام نشسته است و نشستن كنيت جاى نام ، اندك نيست . « 2 »
عتيك :
بر وزن امير نام عتيك بن تيهان انصارى و نام عتيك بن قيس است هر دو در شمار صحابه و معنى عتيك در عتكى گذشت .
عثامه :
بر وزن گشاده نام عثامة بن قيس ازدى صحابى است .
عثّرى :
با فتح و تشديد ثاى ثخذ منسوب است به عثّر از قراى يمن و يوسف بن ابراهيم عثّرى در شمار محدّثان بدان منسوب است .
عثمانى :
منسوب است به عثمان بن عفّان سوّمين خليفهء اسلامى و عبيد اللّه بن احمد بن عبيد اللّه ابن محمّد بن عبيد اللّه عثمانى اموى اشبيلى در شمار نحويان و اديبان و از شاگردان شلوبين و شارح ايضاح و شارح كتاب سيبويه و شارح جمل و متوفّى 688 به دو منسوب است و امّا سلاطين عثمانى كه مدّت چندين قرن در آسياى صغير و بخشى از اروپا و آفريقا و حجاز و عراق سلطنت كردند و دولتشان به دست كمال اتاتورك منقرض گرديد به نياى خود عثمان منسوبند و از طايفهء تركانند و دولت ايشان را نيز عثمانى گفتند و كسان بسيارى از
هامش
( 1 ) - دعّاس : بر وزن شدّاد به معنى پايمالكننده ، نام نياى صاحب ترجمت است كه از همان روى به ابن دعّاس شهره گرديد و ضبط اين لفظ در حرف دال بىنقطه از قلم افتاد و در اينجا به مناسبت گنجانيده شد ( مؤلّف ) .
( 2 ) - و نيز عتيق بن احمد بن حامد و عتيق بن عامر ابن سبيع و عتيق بن عبد اللّه مصرى و عتيق بن محمّد جرشى و عتيق بن موسى و عتيق بن هشام و عتيق بن يعقوب هر هفت نفر در شمار محدّثانند ( لغتنامه / دهخدا : 33 / 102 ) .