كه از خواصّ جميع اجسام به واسطهء تجزيه و تركيب بحث كند . به عبارت ديگر علمى است كه از خواصّ اجسام طبيعى و تغييرات اساسى مواد و عناصر بحث نمايد و آن را شيمى گويند و كيميايى لقب جمعى است ، از جمله : ذو النون ابن ابراهيم مصرى در رديف جابر ابن حيّان و روشم ( بر وزن روشن ) مصرى و گويند وى را در صنعت كيميا كتابهايى ارزنده است .
كيوانى :
منسوب است به كيوان وزان ايوان و آن نام نياى احمد بن حسين بن مصطفى بن حسين ابن محمّد بن كيوان دمشقى است مشهور به كيوانى در شمار اديبان و كاتبان و شاعران و متوفّى 1172 و كيوان نياى او يكى از سران سپاه شام بوده و بنو كيوان جملگى به او نسبت رسانند .