و متوفّى 367 و يا 368 و يا 369 و مدفون در بقعهء كاظمين عليهما السّلام و به مناسبت پيوند با نياى خود او را ابن قولويه گفتند و پدرش محمّد بن جعفر نيز در شمار ثقات محدّثان و از اصحاب سعد بن عبد اللّه اشعرى قمّى است و در قم مدفون است .
قومسانى :
با فتح ميم منسوب است به قومسان بر وزن كودكان معرّب كوميشان ( كمش تبه ) از شهرهاى استرآباد و ياقوت نوشت : « قومسان از نواحى همدان است » . و ازآنجاست ابو الفضل محمّد بن عثمان بن احمد بن محمّد قومسانى معروف به ابن زيرك در شمار فقيهان و اديبان و متفنّنان در علوم و متوفّى 470 .
قومسى :
با ضمّ اوّل و سكون دوّم و فتح سوّم منسوب است به قومس معرّب كمش همان كوميشان از شهرهاى استرآباد و از آن شهر است ابو عامر حسن بن محمّد بن على قومسى در شمار اديبان و صوفيان و متوفّى 449 و از نظم اوست :
العلم يأتى كلّ ذى * خفض و بأبي كلّ ابى
كالماء ينزل فى الوهاد * و ليس بصعد فى الروابى
قونكى : با ضمّ اوّل و سكون دوّم و فتح نون منسوب است به قونكه از قراى شنتريه در اندلس و از آن قريه است ابو اسحاق ابراهيم بن محمّد بن خيرهء قونكى در شمار حفّاظ حديث و متوفّى 517 .
قونوى :
با ضمّ اوّل و سكون دوّم و كسر نون منسوب به قونيه از شهرهاى روم ( تركيه ) و از اين شهر است ابو المعالى صدر الدّين محمّد بن اسحاق قونوى شافعى در شمار مشاهير علماى تصوّف و عرفان و معاصر جلال الدّين رومى و صاحب كتاب اعجاز البيان در تفسير و نفحات الهيّه و فكوك الفصوص در شرح فصوص محيى الدّين عربى و تبصره المبتدى و تذكرة المنتهى و شجرهء نعمانيّه و غير اينها و متوفّى 673 . و چنين نوشتند كه : « محيى الدّين عربى مادر او را به زنى گرفت و صدر الدّين را در دامان خود بپرورانيد » . و هم از آن شهر است ابو الفداء اسماعيل بن محمّد ابن مصطفى قونوى حنفى در شمار مفسّران و اديبان و صاحب حاشيه بر تفسير بيضاوى و متوفّى 1195 . نيز علاء الدّين علىّ بن اسماعيل بن يوسف قونوى در شمار اديبان و فقيهان و اصوليان و صوفيان و صاحب كتاب التصرّف فى التصوّف و شرح حاوى و غير اينها . وى در قونيه سال 668 از مادر زاد و در سال 693 به دمشق رفت و ازآنجا به قاهره رهسپار گرديد و از آنجا به شام برگشت و در شام منصب قضا يافت و با عفاف و پارسايى روزگار گذرانيد و در ستايش او ابن وردى گفت :
إن رمت تذكر فى زمانك عالما * متواضعا فابدأ بذكر القونوى
ولى القضاء و صار شيخ شيوخهم * و القلب منه على التصوف منطوى
زادوه تعظيما فزاد تواضعا * اللّه اكبر هكذا البشر السوى
و در سال 729 درگذشت . « 1 »
هامش
( 1 ) - و نيز محمود بن احمد بن مسعود بن عبد الرحمن قونوى مكنّى به ابو الثناء و ملقّب به جمال الدّين در شمار فقيهان حنفى از مردم دمشق بود كه در اين شهر نيز به شغل قضا پرداخت و متوفّى 777 و از آثار اوست :
القلائد فى شرح العقائد ، تهذيب الاحكام القرآن ، بغية القنيّة ( خطّى ) در فقه ( لغتنامه / دهخدا : 36 / 532 ) .