تخطي إلى المحتوى الرئيسي

راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي ) — صفحة 148

مساهمون:

ص١٤٨
كتاب شرح تجريد العقائد خواجه نصير الدّين طوسى و رسالهء فارسى هيئت و رسالهء فتحيّه نيز در هيئت به مناسبت فتح سلطان محمّد خان عراق عجم را و رساله محمّديّه در حساب به نام همان سلطان محمّد خان و زيج الغ بيك مشهور به زيج جديد و متوفّى 879 و چنين نويسند كه : « پدرش از خادمان الغ بيك پسر شاهرخ ميرزا پسر امير تيمور گوركانى بود و در شكارگاه ، سلطان باز خود را به دست او داد و ازاين‌روى او را قوشچى گفتند » . و فرزندش محمّد بن علىّ قوشچى در شمار دانشمندان و صاحب كتابى در تاريخ چنگيزيان .

قوصى :

با ضمّ اوّل منسوب است به قوص بر وزن بوس از قراى مصر و جلال الدّين ابو الظاهر اسماعيل ابن احمد بن اسماعيل قوصى مصرى در شمار اديبان و شاعران و مقرئان و متوفّى 715 بدان منسوب است .

قوطيّه :

با ضمّ اوّل و سكون دوّم و كسر طا و فتح ياى مشدّد و در آخر هاء معرّب گت اسپانيولى است نام يكى از قبايل اندلس و قوطيّه لقب ساره زوجهء عيسى بن مزاحم است از غلامان عمر بن عبد العزيز اموى و داستانش اين است كه اين زن از اندلس به شام رفت تا شكايت عمّ خود را به هشام ابن عبد الملك برد و عيسى بن مزاحم او را به زنى گرفت و با او به اندلس رفت و هشام نيز توصيه‌اى دربارهء آن زن به عامل خود نوشت و دودمان آن زن به ابن قوطيّه معروفند و از اينان است ابو بكر محمّد بن عمر بن عبد العزيز بن ابراهيم بن عيسى بن مزاحم اندلسى اشبيلى قرطبى معروف به ابن قوطيّه در شمار اديبان و لغويان و فقيهان و صاحب كتاب تصاريف الافعال ، شامل افعال سه‌حرفى و چهار حرفى . ابن خلّكان نوشت كه : « ابن قوطيّه نخستين كسى بود كه راه آن تأليف را رفت و پس از او ابن قطّاع به شيوهء او تأليف كرد » . نيز كتاب شرح ادب الكتاب ، نيز تاريخ اندلس به نام فتح الاندلس شامل تاريخ فتح اسلامى اندلسى تا زمان عبد الرحمن سوّم و در سال 367 در قرطبه از دنيا رفت و از نظم اوست :
ضحى أناخوا بوادى الطلح عيسهم * فاورد و ها عشاء اى ايراد اكرم به واديا حل الحبيب به * ما بين رند و خابور و فرصاد يا واديا سار عنه الركب مرتجلا * باللّه قل اين سار الركب يا وادى أ بالغضا نزلوا ام للوى عدلوا * امّ عنك قد رحلوا خلفا لميعادى بانو و قد اورثوا جسمى الضنا و كان * كان النوى لهم اولى به مرصاد
قولويه : اين لفظ را علّامه و ديگران با ضمّ اوّل و سكون دوّم و ضمّ لام و فتح واو و سكون ياء و در آخر هاء ضبط كرده‌اند امّا هيچ به معنى آنكه چيست نپرداخته‌اند و بنا بر ضابطه كه در كلّيّهء اين‌گونه تراكيب نوشتم دانستن اين لفظ و نوع اين لفظ آسان گردد چه ويه كلمهء اعجاب و تحسين است و بر قول ( گفتار ) عربى با فتح قاف و سكون واو و آن نام نياى ابو القاسم جعفر بن محمّد بن جعفر بن موسى بن قولويه قمّى است در شمار اجلّهء محدّثان و فقيهان و استاد شيخ مفيد و صاحب كتاب كامل الزيارات و كتاب مداراة الجسد لحياة ( الابد و كتاب الفطرة و كتاب تاريخ الشهور و الحوادث