و قيساريّه و از اينجاست ابو محمّد عبد اللّه بن علىّ بن سعيد قيسرانى قصرى در شمار فقيهان و متوفّى 542 . و از جمله : قصر زيت در بصره و از اينجاست ابو محمّد عبيد اللّه بن محمّد بن ابى برده قصرى در شمار فقيهان و اديبان و قاضى فارس و صاحب كتابى در انتصار سيبويه و مسائلى در اعجاز قرآن . و از جمله : قصر قضاعه در ناحيت قريهء خالص در بغداد و از اينجاست ابو اسحاق ابراهيم بن محاسن بن حسّان قصرى در شمار مقرئان و شاعران و متوفّى 575 . و از جمله : قصر كتامه در جزيرة الخضراء اندلس و از اينجاست نجم الدّين ابو نصر فتح بن موسى بن حماد بن عبد اللّه قصرى جزيرى اموى در شمار فقيهان و اصوليان و اديبان و شاعران و صاحب منظومه در عروض و نيز نظم سيرهء ابن هشام و نظم مفصّل زمخشرى در نحو و نظم اشارات ابن سينا . نجم الدّين به شام و بغداد و مصر سفر كرد و در اسيوط مصر منصب قضا يافت و در سال 633 درگذشت .
قصير :
بر وزن امير به معنى كوتاه لقب جمعى است ، از جمله : عبد الرحيم قصير اسدى كوفى در شمار محدّثان اماميّه . « 1 »
قضاعى :
با ضمّ اوّل منسوب است به قضاعه بر وزن گشاده و آن لقب عمرو بن مالك بن مرّة ابن زيد بن مالك بن حمير بن سباست پدر تيرهاى در قبيلهء حمير و قضاعه به معنى يوز ( فهد ) است و بعضى برآنند كه چون او از قوم خود دور شد او را قضاعه گفتند و از اين تيره است ابو عبد اللّه محمّد ابن سلامة بن جعفر بن على قضاعى در شمار اديبان و فقيهان و از قاضيان مصر و صاحب كتاب شهاب در سخنان كوتاه پيغمبر و اين كتاب را جمعى از علماى شيعه و سنّى شرح كردهاند و كتاب تواريخ الخلفاء و كتاب خطط مصر و كتاب الانباء عن الانبياء و كتاب مناقب الامام الشافعى و غير اينها و متوفّى 454 .
قضيب البان :
قضيب بر وزن امير به معنى شاخهء درخت و بان بر وزن نان ، درختى است كه شاخههاى آن راست باشد و ازاينروى قد خوبان را به آن تشبيه كنند و ابن قضيب البان عبد اللّه بن محمّد حلبى است در شمار اديبان و فاضلان و شاعران و فقيهان حنفى و از قاضيان ديار بكر و صاحب تأليفات و مقتول 1096 و از نظم اوست در غزل :
نفسى الفداء لذى قوام ناضر * جعل الحذار وسيلة التهديد
يلهو فيذكر موعدى متنصلا * و من الوفاء تذكر الموعود
لبست غدائره الدجى و تقلدت * لباته من زهرها بعقود
رخص كجسم النور منهضم الحشا * لدن كخوط البانة الاملود
عهدى به و الليل منفصم العرى * متوسدا وفق الهوى بزنود
و القلب يظمأ من مراشف ثغره * ظماء السكارى لابة العنقود
بعث الشباب على ورود رضايه * فاتى الفراق و حال دون ورودى
هامش
( 1 ) - و نيز احمد بن محمّد بن بكر بن خالد بن يزيد قصير نيشابورى مكنّى به ابو العبّاس در شمار ثقات محدّثان است متوفّى 284 ( لغتنامه / دهخدا : 36 / 334 ) .