ابن سعدون بن تمام ازدى قرطبى در شمار ائمّهء علوم قرآن . و نيز ابو عبد اللّه شمس الدّين محمّد بن احمد ابن ابى بكر بن فرج انصارى قرطبى صاحب كتاب التذكرة باحوال الموتى و امور الآخرة و متوفّى 671 و غير اينان از اعلام . « 1 »
قرظه :
بر وزن طلبه برگ درخت سلم است كه پوست را به آن دباغت كنند و تاى آن وحدت را نمايد و آن نام قرظة بن كعب انصارى صحابى است كه امام علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام در جنگ صفّين رايت انصار را به او داد و در سال 51 درگذشت و فرزندش عمرو بن قرظة بن كعب انصارى روز ششم محرم به امام حسين عليه السّلام پيوست و با او بود تا كشته گرديد .
قرظى :
با ضمّ اوّل و فتح دوّم منسوب است به قريظه بر وزن زبيده نام يكى از قبايل مشهور يهود خيبر و جمعى از صحابه كه دين اسلام را گردن گرفتند به آن منسوبند مانند اسيد بن ربيعهء قرظى صحابى و امّا ابو جعفر محمّد بن حسن بن ابى سارهء قرظى رواسى در شمار محدّثان و اديبان اماميّه و صاحب كتاب وقف و ابتداء و كتاب الهمز و كتاب اعراب القرآن ندانستم به آن قبيله منسوب است و يا به قرظة بن كعب انصارى .
و بايد دانست كه قريظه مصغّر قرظه است و معنى آن گذشت . « 2 »
قرقول :
بر وزن پرشور معرّب لفظ بيگانه است و ابن قرقول كنيت مشهور ابو اسحاق ابراهيم ابن يوسف بن ابراهيم بن عبد اللّه بن باديس حمزى اندلسى است در شمار اديبان و محدّثان و صاحب كتاب مطالع الأنوار و اين كتاب را به روش كتاب مشارق الأنوار قاضى عياض نوشت و در سال 569 در شهر فاس درگذشت .
قرم :
بر وزن نرم به معنى مهتر قوم ، نيز شتر نر نام پدر سليمان بن قرم بن سليمان ضبّى كوفى است در شمار محدّثان اماميّه .
قرمانى :
منسوب است به قرمان بر وزن دربان و بر وزن طيران نيز آمده است و آن نام بخشى است در كشور روم و ازآنجاست ابو العبّاس احمد عيسى بن يوسف بن احمد قرمانى دمشقى معروف به احمد بن سنان در شمار اديبان و مورّخان و صاحب كتاب اخبار الدول و آثار الاول و متوفّى 1019 در دمشق .
قرمطى :
با كسر اوّل و سكون دوّم بر وزن دلبرى و آن لقب ابو سعيد جنابى است سرحلقهء قرامطه كه در سال 286 در بحرين بپاخاست و جمعى از اعراب را گرد خويشتن فراهم كرد و فراسوى بصره تاختن برد و معتضد عبّاسى
هامش
( 1 ) - و نيز محمّد بن عبد اللّه بن محمّد بن عبد البرّ قرطبى مكنّى به ابو عبد اللّه در شمار محدّثان است متولّد 283 در قرطبه و متوفّى 341 . و نيز غريب بن سعد طبيب قرطبى كاتب اسرار عبد الرحمن سوّم خليفه و مستنصر باللّه خليفه در اندلس بود و صاحب كتاب خلق الجنين و تدبير الحبالى و المولود ، نسخهء خطّى در اسكوريال است ( لغتنامه / دهخدا : 36 / 222 ) .
( 2 ) - و نيز عبد الرحمن بن سعد بن عمّار در شمار محدّثان و از خاندان سعد قرظ مؤذن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بود و نيز محمّد بن عمّار بن سعد قرظ در شمار محدّثان بود ( الأنساب / سمعانى : 4 / 474 ) .