قتّه :
با فتح و تشديد نام مادر سليمان بن قتّهء تابعى قرشى عدوى است در شمار شاعران و اين ابيات در مرثيت امام حسين عليه السّلام از اوست :
و ان قتيل الطف من آل هاشم * اذل رقابا من قريش و ذلت
مررت على ابيات آل محمّد * فلم ارها امثالها يوم حلت
فلا يبعد اللّه الديار و اهلها * و ان اصبحت عنهم برغمى تجلت
أ لم تر أن الأرض اضحت مريضة * لفقد حسين بالبلاد اقشعرت
قتيبه : بر وزن زبيده مصغّر قتبه بر وزن رشته به معنى روده و آن به معنى رودهك از اعلام است و نام قتيبة بن مسلم بن عمرو باهلى كه از طرف حجّاج بن يوسف ثقفى در زمان خلافت عبد الملك امير خراسان بود و خوارزم و سمرقند و بخارا و فرغانه را فتح كرد و سيزده سال در آن بخش امارت كرد تا سليمان بن عبد الملك به خلافت رسيد و از بيعت كردن با او سرباز زد و در انديشهء خروج افتاد و ابو المطرف وكيع بن حسّان عدوانى مأمور سركوب كردن او گرديد و در سال 96 و يا 97 بر او ظفر يافت و او را با يازده تن از خاندانش بكشت و از دودمان اوست ابن قتيبه ابو محمّد عبد اللّه بن مسلم ابن قتيبة بن مسلم بن عمرو باهلى دينورى در شمار اعيان علماى ادب و لغت و صاحب كتاب المعارف و كتاب ادب الكاتب و كتاب عيون الاخبار و كتاب الامامة و السياسة و غير اينها . ابن قتيبه سال 213 در كوفه از مادر زاد و چندى در دينور از توابع كرمانشاهان قاضى بود و به دينورى شهره گرديد و ازآنپس به بغداد رفت و به تدريس و تصنيف پرداخت و در سال 276 درگذشت .
قتيبى :
با ضبط پيش منسوب است به قتيبه نياى ابو الحسن علىّ بن محمّد بن قتيبهء نيشابورى در شمار اعلام محدّثان اماميّه و از شاگردان فضل بن شاذان و او را ابن قتيبه نيز گفتند . و بايد دانست كه در نسبت قتيبه ، قتبى مانند جهينه و جهنى نيز آمده است .
قثم :
با ثاى ثخذ بر وزن عمر معدول است از قائم همچون عمر كه از عامر معدول است به معنى بسيار دهنده و بخشنده و از اعلام است و نام قثم بن عبّاس ابن عبد المطّلب كه از طرف امام علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام والى مكّه بود و از نامهاى كه آن حضرت به او نوشت و در نهج البلاغة مسطور است اندازهء مقام و منزلتش نمودار گردد و نام ابو القاسم قثم بن طلحة ابن علىّ بن محمّد بن علىّ بن حسن زينبى است معروف به ابن الاتقى ( اتقى لقب پدرش طلحه است ) كه دو بار منصب نقابت عبّاسيّين يافت و ازآنپس منصب حجابت « 1 » به او تفويض شد و خود مردى فاضل و اديب بود و به دانشجويى بسيار حرص ورزيد و در علم انساب و اخبار و اشعار دستى دراز داشت و خطّى نمكين نوشت و كتابها به خطّ خود بر جاى گذاشت و در سال 607 درگذشت .
قدّاح :
با فتح و تشديد بر وزن شدّاد به معنى كاسهگر و تيرتراش لقب ميمون قدّاح است در شمار محدّثان اماميّه و نيز لقب عبد اللّه بن ميمون قدّاح ابن نديم در فهرست نوشت : « وى در شمار فقيهان شيعه است و صاحب كتاب مبعث النبى و اخباره و كتاب صفة الجنّة و النّار » .
قدامه :
با ضمّ اوّل بر وزن گشاده نام ابو الفرج قدامة بن جعفر بن قدامه است در شمار كاتبان
هامش
( 1 ) - حجابت به كسر اوّل ، پردهدارى و دربانى ( ايلچيگرى ) ، ( فرهنگ جامع آنندراج : 2 / 1489 ) .