ما ضرهم لو أنهلوا * من ماء وصلهم و علوا
و در سال 500 درگذشت . « 1 »
قاسانى :
با سين بىنقطه منسوب است به قاسان از شهرهاى ماوراءالنهر و از اين شهر است ابو العبّاس احمد بن على قاسانى معروف به لوه در شمار اديبان و لغويان و از شاگردان ابن دريد و از نظم اوست :
اغسل يديك من الثقات * و اصرمهم صرم البتات
و اصحب اخاك على هوا * ك و داره بالترهات
ما الود إلّا باللسان * فكن لسانى الصفات
قاشانى :
با شين نقطهدار منسوب است به قاشان معرّب كاشان از شهرهاى مشهور ايران و جمعى بسيار از اعلام ازآنجا برخاستهاند . و بايد دانست كه در تعريب كاشان ، قاسان با سين بىنقطه نيز آمده است و فيروزآبادى در قاموس از صاحب كتاب لباب نقل كرد كه قاسان با سين مهمله لغتى است در قاشان بنابراين هرجا قاسان است نتوان آن را شهر ماوراءالنهر دانست بلكه كاشان نيز محتمل است .
قاصّ :
با صاد مشدّد اسم فاعل است از قصّ يقصّ به معنى داستانسرا و آن لقب ابو حازم سلمة ابن دينار اعرج است در شمار محدّثان اماميّه و ابن القاصّ كنيت مشهور ابو العبّاس احمد بن ابى احمد طبرى است در شمار فقيهان شافعى و از شاگردان ابن سريج و صاحب كتاب تلخيص و كتاب ادب القاضى و كتاب مفتاح و متوفّى 335 و او را ازاينروى كه پدرش قصّهخوان و داستانسرا بود ، ابن القاصّ گفتند .
قالون :
بر وزن خاتون لغت بيگانه است به معنى خوب و آن لقب ابو موسى عيسى بن مينا بن وردان ابن عيسى مدنى است در شمار قاريان و از راويان نافع و در سال 120 در ايّام هشام بن عبد الملك از مادر زاد و قرآن را از نافع آموخت و در سال 205 در روزگار خلافت مأمون درگذشت .
قالى :
منسوب است ( بر خلاف قياس ) به قاليقلا بر وزن عالىسرا از شهرهاى ديار بكر و منسوب به آن شهر است ابو على اسماعيل بن قاسم بن عيذون بن هارون بغدادى قالى در شمار اعلام ادب و ائمّهء لغت و صاحب كتاب امالى و كتاب نوادر و كتاب بارع و كتاب مقاتل الفرسان
هامش
( 1 ) - و نيز حمزة بن حبيب بن عمارة بن اسماعيل قارى كوفى مكنّى به ابو عماره مشهور به زيّات از قبيلهء تميم و يكى از قرّاء سبعه و از اصحاب حضرت امام صادق عليه السّلام بود . اصول تجويد و قرائت را از آن امام فرا گرفت .
مردى زاهد و پارسا بود ، در تعليم به اجر و پاداشى چشم نداشت ، كم مىخوابيد و ماهى بيست و پنج مرتبه قرآن را ختم مىكرد وى و ابان بن تغلب نخستين كسانى هستند از شيعه كه در علم قرائت كتاب پرداختند و اوّل كسى كه در عامّه در قرائت كتاب تأليف كرد ابو عبيد قاسم ابن سلام مىباشد . از اوست : اسباع القرآن ، قراءة حمزه ، متشابه القرآن ، مقطوع القرآن و متوفّى 156 ( ريحانة الأدب : 2 / 400 - 401 ) .
و نيز حوفى علىّ بن ابراهيم بن سعيد قارى مكنّى به ابو الحسن در شمار مفسّران و نحويان از مشاهير ادبا و متوفّى 430 يا 436 و از اوست : اعراب القرآن ؛ البرهان فى تفسير القرآن ، علوم القرآن ، الموضح در نحو ( لغتنامه / دهخدا : 36 / 34 ) .
و نيز حيّان بن عبد اللّه بن محمّد بن هشام قارى انصارى اوسى بلنسى مكنّى به ابو البقاء و ابن هشام در شمار اديبان و نحويان و لغويان بود متوفّى 609 ( لغتنامه / دهخدا : 36 / 34 ) .
و نيز خلف بن هشام بن تغلب قارى يا طالب بزّاز قارى در شمار قرّاء ثمانيه است متوفّى 229 ( لغتنامه / دهخدا : 36 / 35 ) .