به خاك سپردند . « 1 » و فرضى با ضمّ اوّل و سكون دوّم منسوب است به فرضه بر وزن عمده از قراى بحرين و از اين قريه است ابو عبد اللّه احمد بن هبة اللّه بن محمّد فرضى در شمار مقرئان و خطيبان .
فرطسى :
منسوب است به فرطس بر وزن جعفر از قراى بغداد و از اين قريه است ابو العبّاس احمد ابن ابى الفضل بن على فرطسى در شمار مقرئان .
فرغان :
با غين نقطهدار بر وزن درمان به معنى ظرف بزرگ نام فرغان بن اعرف است در شمار شاعران عرب و هم از دزدان و وقتى شترى را دزديد و صاحب شتر به شدّت موى او را گرفت و كشيد چندانكه به زانو درآمد كسى گفتش فرغان پير شدى و از نيرو افتادى ، گفت نه و آن را كه ديدى جذبهء محق بود كه زورش بر زور من چربيد و از شعر اوست :
يقول رجال ان فرغان فاجر * و لا اللّه اعطانى بنى و ماليا
ثمانية مثل الصقور و اربعا * مراضيع قد وفين شعثا ثمانيا
إذا اصطنعوا لا يخبئون لغائب * طعاما و لا يرعون من كان نائيا
فرغانى : منسوب است به فرغانه بر وزن دندانه از شهرهاى ماوراءالنهر و از اين شهر است ابو عبد اللّه سعيد بن محمّد بن احمد بن محمّد فرغانى صاحب كتاب منتهى الادراك در شرح قصيدهء تائيّهء كبراى ابن فارض و در سال 730 از شرح آن فراغت يافت . نيز ابو جعفر محمّد بن عبد اللّه فرغانى در شمار اعلام صوفيّه و از شاگردان جنيد وقتى او را گفتند ما را پندى ده گفت : « چون بر چهار چيز مواظبت كنيد هرگز در دنيا زيان نبينيد و در آخرت به درجات بلند رسيد اوّل : راستى هرچند بر زيان شما باشد . دوّم : بردبارى هرچند بر شما گران افتد .
سوّم : رأفت هرچند بر ناكس باشد . چهارم : گذشت از مال و آسان چشم پوشيدن از آن » . « 2 »
هامش
( 1 ) - و نيز عبيد اللّه بن محمّد بن احمد بن محمّد بن علىّ بن مهران فرضى بغدادى مكنّى به ابو احمد در شمار افاضل محدّثان ثقة و مقرئان و متوفّى 460 در هشتاد و دوسالگى ( اللباب فى تهذيب الأنساب :
2 / 422 ) .
( 2 ) - و نيز علىّ بن ابى بكر بن عبد الجليل فرغانى مرغينانى از اكابر فقيهان حنفى و مردى محقّق و اديب بود متولّد 530 و متوفّى 593 و او راست : الهداية فى شرح البداية در فقه و در دو مجلّد ، المنتقى ، الفرائض ، التجنيس و المزيد ، مناسك الحجّ ، مختارات النوازل ( الأعلام / زركلى : 5 / 142 ) .
و نيز محمّد بن كثير فرغانى ملقّب به حاسب از مردم صغد و در شمار افاضل منجّمان ايرانى معاصر مأمون عبّاسى مكنّى به ابن كثير . وى به امر خليفه در تصحيح زيج بطلميوس مشاركت داشت . از آثار اوست : كتاب الفصول و كتاب اختيار المجسطى و كتاب عمل الرخامات و كتاب فى الحركات السماويّه و جوامع علم النجوم و رسالهء اسطرلاب ( لغتنامه / دهخدا : 2 / 342 ) .
و نيز سراج الدّين علىّ بن عثمان اوشى فرغانى مكنّى به ابو الحسن در شمار فقيهان حنفى قرن ششم هجرى است و صاحب كتاب بدء الامالى در توحيد ، تحفة الاعالى على شرح بدء الامالى ، الفتاوى السراجيّة ( مجموعهء فتاوا براساس مذهب حنفى ) و متوفّى 569 ( لغتنامه / دهخدا : 35 / 180 ) .
و نيز قاسم بن محمّد بن عبد اللّه فرغانى مكنّى به ابو عبد الرحمن از مردم فرغانهء ماوراءالنهر و در شمار محدّثانى بود كه به جعل حديث مىپرداخت متوفّى 261 در اسفراين ( اللباب فى تهذيب الأنساب : 2 / 422 ) .