ابن بكير ابن اعين زرارى در شمار ثقات محدّثان و صاحب كتاب الآداب و المواعظ و كتاب الدعاء و متوفّى 301 . و ابو العبّاس عبيد اللّه بن احمد ابن محمّد بن محمّد بن سليمان بن حسن بن جهم ابن بكير بن اعين در شمار شاعران از طرف مادر به او منسوبند و از نظم ابو العبّاس زرارى است :
لى صديق قد صيغ من سوء عهد * و رمانى الزمان منه به صد
كان وجدى به فصار عليه * و طريف زوال و جدّ بوجد
زرجينى : منسوب است به زرجين بر وزن بدبين و آن نام محلّتى است در مرو و زر بن ابى زرّ بن سرّاج زرجينى در شمار محدّثان كه از عكرمه حديث كرد ، بدان منسوب است .
زرخشى :
منسوب است به زرخش بر وزن بنفش از قراى بخارا و ابو داود سليمان بن سهل ابن ظفر زرخشى بخارى در شمار محدّثان و متوفّى 328 به آن منسوب است .
زردى :
منسوب است به زرد بر وزن مرد از قراى اسفراين و ابو عمر و احمد بن محمّد بن عبد اللّه زردى نيشابورى از اعاظم اديبان و بليغان و در شمار محدّثان و متوفّى 338 بدان منسوب است . گويند :
« ابو عمرو زردى مردى ناتوان و رنجور بود و بر پشت درازگوش سوار شد لكن وقتى به سخن گفتن پرداخت دانشمندان را به حيرت افكند » . و از سخنان اوست :
« علم دو قسم است علمى كه بخشند و علمى كه شنوند » .
زرعه :
بر وزن قرعه به معنى بذرى كه در زمين افشانند از اعلام است و ابو زرعه كنيت جمعى است ، از جمله : ابو زرعه احمد بن محمّد رازى در شمار عرفا و از مشايخ اين سلسله . گويند : « وى خوشرو و بسيار مزاحگر بود . وى را گفتند چون است كه آن حدّ راه طيبت سپرى ؟ گفت : مرا هيچ بهرهاى نيست كه به درويشان رسانم جز اينكه به سخنان خود ايشان را بخندانم » . و از سخنان اوست كه « دنيا را آسان گيريد تا بر شما آسان گذرد » . و در پايان عمر مكرّر گفت : « به دنيا آمدى چه كردى و چون بار سفر آخرت بندى چه خواهى كرد ؟ » . و از جمله : ابو زرعه عبد الوهاب بن محمّد اردبيلى كه در شيراز زيستن گرفت و در سلك عرفا درآمد و معاصر ابو عبد اللّه ابن خفيف بود . و از سخنان اوست كه : « آزار كسان نخواهيد بلكه در راحتى ايشان كوشيد كه ما را در طريقت غير از آن نيست » . و حافظ گفته است :
مباش در پى آزار و هرچه خواهى كن * كه در طريقت ما غير از اين گناهى نيست
و در سال 315 درگذشت . و ابن زرعه كنيت مشهور ابو على عيسى بن ابى زرعه اسحاق بن زرعه نصرانى است در شمار فيلسوفان و منطقيان و از مترجمان كتب يونانى به عربى و صاحب كتاب اختصار كتاب ارسطو فى المعمور من الارض و كتاب اغراض كتب ارسطاطاليس المنطقيه و كتاب الحيوان لارسطاطاليس و كتاب تفسير منافع اعضاء الحيوان و غير اينها و در سال 398 درگذشت . « 1 »
هامش
( 1 ) - و نيز زرعة بن شريك از قتلهء حضرت امام حسين عليه السّلام بود كه به دست مختار كشته شد ( لغتنامه / دهخدا : 28 / 346 ) .
و نيز زرعة بن مالك از خوارج نهروان است ( همان كتاب ) .